Final

Örnek Resim
İbrahim Yücel Reklam

Arion

Malatya Haber -

Geçmişten Yansımalarla Malatya’yı Algılayışımızda Fotoğraflar

Geçmişten Yansımalarla Malatya’yı Algılayışımızda Fotoğraflar
  • 27.12.2015

Dr.Göknur AKÇADAĞ

 

Malatya’nın 1930’lardaki halinden bir kare, geçmişten bize yansıttığıyla neler söylüyor?

 

İstanbul’da bir müzayededen alınmış olan; Atatürk Bulvarı’nın alt kısmından Valikonağı-Elazığ caddesi ile Hastane caddesine çıkan alanı gösteren bu resimde, Askerlik Şubesi binası ve Vali Konağı civarında birkaç konak görülüyor. Dağlar, bulvarın iki yanı boş, henüz evler bile çok sayıda değil şehrin bu kısmında.

 

80 yıl öncesi Malatya’sından bir kesit ve 80 yıllık doğal şehirleşme süreci.                                   

           

Yaşadığımız yerin geçmişini ve değişimini görebileceğimiz görsel malzemeye dayalı çalışmalar, şehirlerin kimliğini ortaya koymada yazılı bilgilerin yanı sıra büyük önem taşırlar. Ülkemizde çeşitli yayın grupları içerisinde çıkan şehir monografileri ve fotoğraflara dayalı çalışmalar bunun örneğini teşkil etmektedir. Türkiye’nin 19. Yüzyıldan günümüze kadar geçirdiği süreçlerin, yaşadığımız şehirdeki görüntüsünü izleyerek insan ruhunun günümüzdeki kadar gündeliklere bulanmadığı günlerin yansımaları olan fotoğraflarda bunu fark edebilmek, geçmişteki mekansal dokuları ve bunların yaşamla olan bağlarını görerek alınan mesafeyi eksiksiz algılayabilmek için bu tür araştırmalara ihtiyaç vardır. Bu tür çalışmanın bir örneğini ”Fotoğraflarla Geçmişte Malatya” adlı bir kitapla gerçekleştirerek (Fotoğraflarla Geçmişte Malatya, Malatya Belediyesi Kültür Yayınları, No.11, Malatya 2004), geçmişten günümüze Malatya’yı farklı yönleriyle algılamamızı sağlamak istemiştim. Bu kitap gerçekten de çok büyük ilgi gördü, takdir edildi.  Malatyalıların hafızasında silinmiş veya silinmeye yüz tutmuş hatıralar, mekanlar, günlük hayattan kesitler yeniden canlandı, her bir resim neler hatırlattı?, Şurada oturdum, burada gezdim, şunları yapardık, bayramlarımız böyleydi,şehirleşme sürecimizin adımları şu aşamalardan geçmişti, şu insanlar hafızamızda şu yönü ile iz bırakmıştı, yeni nesil için ise, bilmediğimiz neler varmış, bu yerleri görmemiştik şu an bildiğimiz yerlerin öncesi böyleymişi öğretti, gösterdi. “Şehir geçmişini dile vurmaz. Çizik, çentik, oyma, kakmalarında, zamanın izini taşıyan her parçasına, sokak köşelerine, pencere parmaklıklarına, merdiven trabzanlarına, paratoner antenlerine, bayrak direklerine yazılı geçmişini, bir elin çizgileri gibi barındırır içinde” diyerek, bu yaşamla bağlılığı vurgulayan Calvino’ya katılmamak mümkün müdür?

 

Bu konuda bir serzenişimi de belirtmeden geçemeyeceğim. Söz konusu kitap çalışmam uzun süreli bir emeğin ürünüdür, bu emeğin okunması, görülmesi elbette ki hazırlayıcısı olarak beni memnun eder. Fakat kitabımdaki fotoğrafları hoyratça kullanıp, kaynak olarak nerden alındığı bile gösterilmeden, saygısızca tutumla kendileri bu fotoğrafları bulmuş, ortaya çıkarmış veya sahibi edasıyla kullanan çok sayıda kişi oldu.  Kitabın kapak içinde kaynak göstermeden kullanılamayacağı, fotoğraflarla ilgili çoğaltmanın mümkün olamayacağı yazılı olmasına, bunun kanuni yaptırımı da bulunmasına rağmen, burada okuyucuların vaktini almama adına anlatmaktan da üzüntü duyacağım saygısızlıklar, özensiz tutumlar veya bilinçsiz hareketlerle karşılaştığımı da söylemek isterim. Bunu yapan kişiler akademisyenlerden, yazarlara, internet sitelerinden, dergilere, takvim hazırlatan şirketlerden, ülke dışındaki bir Malatya öğrenci derneğine kadar uzanan geniş bir yelpazededir.   Memnuniyeti yok eden bu saygısızlıkları, siz Malatyalılara şikayet ediyorum. Bir kaçını arayarak, yaptıkları hatayı veya yanlışlığı gösterdim. Emeğe saygı denilen bir şey var, kitaplar, araştırmalar kolayına ortaya çıkmıyor. Sonrasında da bu tür durumlarla karşılaşınca, ister ben olayım bir çalışmayı hazırlayan, ister başka bir araştırmacı, gerçekten üzüntü verici. Malatya’ya hizmet olsun, yapılmamış olanları yapalım, bilinmeyenler ortaya çıksın, şehrimizin kaynakları değerlensin diye yıllardır bir çabam var. Bu çabanın karşılığı kitaplarımdan korsan kullanım olmamalı veya kalkıp takvim hazırlatmak, hatta CD basmak olmamalı. Bu durum yeni çalışma için heves azaltıcı bir şey. Bu yazı vesilesiyle, bu konuda da uyarımı yapmış olayım.

 

Malatya’da Osmanlı son dönemini, Cumhuriyetimizin kuruluşunu, Atatürk İlkelerini ve İnkılaplarının Anadolu şehirlerine yansımasını, Cumhuriyet devrinde bir Anadolu şehrinin nasıl bir kalkınma ve şehirleşme süreci geçirmiş olduğunu ve bunları belirleyen dinamikleri, sosyal yapı değişmelerini bir film şeridi gibi görebiliriz bu fotoğraflarda. Günümüzde hızla yok olan kent kimliğini hatırlatmak, sahip çıkmak, yerel ölçekte sosyal ve mekansal zenginliğini korumak, yaşadığımız yerin tarihi geçmişinden gündelik hayatımıza yansıyan zenginliklerin farkına varmamızı sağlayan fotoğraflarda gördüklerimizdir.

 

İnsan, şehri kurar, ona kendini katar. Şehir de insanı kurgular. Zaman içinde, yaşanmışlıklarla bir kimlik kazanan şehir insanı kendine ait kılar, “filanca” şehirli olmak böyle bir şeydir. İnsan şehre, şehir de insana ait olur. Aidiyet duygumuz sebepsiz değildir. Mekanlar insanlara, insanlardan mekanlara bir şeyler geçer.

 

Şairin, “Ne ah edin dostlar ne ağlayın, dünü bugüne, bugünü yarına bağlayın” dizelerindeki gibi, şehirli insanın geçmişe sadakati, onu kutsamak ve tabulaştırmak için değil, tam aksine, yüzlerce yılda oluşan şehirli kimliğini canlı tutarak geçmişin birikim ve deneyimi ile“kökleri” olan bir gelecek oluşturmak içindir. Geçmişe tanıklık eden “Malatya Fotoğrafları”, yok olmuş tarihi mirasımızı aramada ayna görevi görmektedir. Malatya’nın tarihi ve kültürel varlığının gösterilmesinde, tarihi kent dokusunun ve kültür mirasının korunması konusunda bilinç düzeyinin yükselmesinde de katkısı olmaktadır.

 

Görsel malzemenin sözlü anlatımla zenginleştirildiği bu sosyal tarih çalışmasında, Malatya’da geçmişin izini sürerek bugünkü kültür, tarih zenginliğimizi doğru olarak algılamak, geçmişten günümüze kalanları ve ya yok olan değerleri görebilmek amaçlamıştım. Bu çerçevede bazı sorulara fotoğraflarla cevap vermeye çalışmıştım. Yürüdüğümüz cadde ne zamandan beri vardı? Oturduğumuz apartmanın yerinde eskiden neler vardı? Gezdiğimiz park ne zaman açılmış, ağaçlar ne zaman dikilmişti? Okulumuz ne zaman açılmıştı? Yönetim binaları ne zaman yapılmışlardı? Kimler yaşadığımız şehri yönetmiş, hangi insanlar şehir hayatına etkili olmuştu? Sosyal, ekonomik ve nicel yönleriyle şehirlerin büyümesinin getirdiği ve ne yazık ki önlenemeyen yok olma ve kimliksiz değişme süreci hangi evrelerden geçmişti? Bu büyümenin getirdiği sorunların şehre yansıması nasıl olmuştu? Bütünüyle yok olan veya yok olmaya yüz tutmuş eski konaklar hangileriydi? Aynı amaçlarla ve sorulara cevaplar bulma yolunda yeni bir proje-kitap çalışması geliyor.

 

Bu sorulara yeni fotoğraflarla cevap bulmaya ve hatırlamalarımıza devam edeceğiz…

 

Malatya’nın eski fotoğraf külliyatı ile son 3 yıldır sağladığım fotoğraf, belge, harita vs. birikimini ve atölye çalışmasını gerçekleştirdiğim yaklaşık 500 fotoğraflı basılmaya hazır yeni bir kitap çalışmasının da müjdesi olsun bu ilk köşe yazım. Eski fotoğraflarda yaşanılmış Malatya’yı görmeye, fark etmeye ve tarihi mirası korumaya çalışırken, bugünkü şehrimizi “yaşanılır şehir” halinde görmek ve yaşamayı istemeliyiz. Doğayla teknolojinin, yeni çevre ve mekan tasarımlarıyla insanın uzlaştırıldığı ahenkli bir Malatya’ya doğru…

 

                                                                       ***

Malatyahaber.com, Malatya’yı her yönüyle günü gününe izleyebilmemizi sağlayan ilk haber sitesidir. Türkiye’deki Malatyalıların yanı sıra, Avrupa’dan Amerika’ya, Avusturalya’dan Kanada’ya kadar dünyanın çeşitli ülkelere dağılmış Malatyalılar tarafından da ilgiyle her yerden takip edilen Malatyahaber.com, bir şehir haber portali olmaktan çıkıp, genele yayılmış, Malatyalılar arasında güzel bir bağ oluşturmuştur. İsmet Yalvaç, Fuat Kozluklu ve Suat Kozluklu gibi değerli bir ekibin kuruculuğu ve yönetimi ile, İsmet Yalvaç’ın editörlüğünde başarılı bir ekibin sitesinde, Malatya ile ilgili tarih, kültür, sanat konularında okuyucularla buluşmaktan mutluluk duyacağım. Saygılarımla.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici, saygısız ifadeler, cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, suçluyu ya da suçu övücü, uygunsuz gönderici adı, 'naylon- uyduruk' mail adresli, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmayacaktır. Ayrıca, mesajların tüm yasal ve cezai sorumluluğu, mesajlarıyla birlikte IP numaraları da düşen göndericilere aittir."