Trump, bir etkinliğe katılmak üzere gittiği Kuzey Carolina eyaletinde uçaktan inişinde basın mensuplarına açıklamalarda bulundu.

İran yönetiminin anlaşma yapmak için kendileriyle "doğrudan" temas kurduğunu dile getiren Trump, Tahran'ın anlaşma yapmak istediğini söyledi.

Trump, ABD'nin savaşın hangi aşamasında olduğu sorusuna, "Umarım savaşın sonuna doğru ilerliyoruz." yanıtını verdi.

"İran bir anlaşma yapmayı çok istiyor, bakalım bu süreç nasıl sonuçlanacak." diye konuşan Trump, İran'dan doğrudan mı yoksa aracılar üzerinden mi haber aldığının sorulması üzerine, "doğrudan haber aldığını" kaydetti.

Washington, AA

CBO, şubat ayı sonunda İran'a karşı "Destansı Öfke Operasyonu" adıyla başlatılan harekatın maliyetini operasyonel harcamalar, fırsat maliyetleri, ekonomik etkiler ve olası ek harcamalar olmak üzere 4 ana kategoride inceledi.

Konuya ilişkin raporunu yayımlayan CBO, İran ile yaşanan silahlı çatışmanın operasyonel maliyetinin 1 Ağustos itibarıyla yaklaşık 38 milyar dolar olduğunu tahmin etti.

Raporda, söz konusu maliyetin, tüketilen mühimmatın ikamesi, muharebede kaybedilen teçhizat, artan uçuş saatleri, saha operasyonları ve yükselen yakıt masraflarından kaynaklandığı belirtildi.

Çatışmaların devam etmesi halinde maliyetlerin artacağına işaret edilen raporda, şiddet düzeyine bağlı olarak çatışmanın sürdüğü her ek ayın maliyetinin 2 ila 3 milyar dolar arasında olacağı, çatışmaların tırmanması halinde ise bu aylık tutarın daha da yükselebileceği öngörüldü.

Hava savunma stokları risk altında

Raporda, Pentagon açısından en büyük fırsat maliyetinin harcanan hava savunma füzeleri olduğu vurgulandı.

Azalan stokların ABD envanterini birkaç yıl boyunca zayıflatacağı ifade edilen raporda, bu açığın özellikle Çin gibi geniş balistik ve seyir füzesi cephaneliğine sahip ülkelerle yaşanabilecek muhtemel krizlerde ciddi güvenlik riskleri yaratabileceği kaydedildi.

Raporda, Hürmüz Boğazı ve Kızıldeniz'deki sevkiyat aksamalarının ham petrol, benzin, dizel ve jet yakıtı fiyatlarını küresel ölçekte tırmandırdığına dikkati çekildi.

Artan enerji ve lojistik maliyetlerinin tüketici fiyatları üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturduğunun altı çizilen raporda, 2027'nin ilk çeyreğinde, kişisel tüketim harcamaları (PCE) fiyat endeksi enflasyonunun önceki tahminlerin 0,5 puan, çekirdek PCE enflasyonunun ise 0,3 puan üzerinde olmasının beklendiği aktarıldı.

Raporda, çatışmadan kaynaklanan daha yüksek enflasyon oranlarının Hazine tahvil faizlerini de yukarı çektiği belirtildi.

Diplomatik operasyonlar ve dış yardımlar gibi olası ek maliyetlerin ise çatışmanın nihai seyrine bağlı olduğu ifade edilen raporda, bu nedenle net bir hesaplama yapılamadığı kaydedildi.

New York, AA

CNN'in haberine göre, CIA, 11 Eylül saldırıları öncesi Beyaz Saray'la paylaşılan 100 sayfadan fazla günlük brifing belgesinin gizliliğini kaldırdı.

Buna göre, eski ABD Başkanları George W. Bush ve Bill Clinton'a sunulan belgelerde, terör örgütü El Kaide tehditlerine ilişkin istihbaratın yer aldığı ve yönetimin "defalarca" uyarıldığı görüldü.

10 Eylül 1998 tarihli bir belgede, "... (Dönemin El Kaide elebaşı Usame) bin Ladin, geçen ay ABD'yi Washington'da kendi topraklarında vurmayı tercih ettiğini söyledi... Afrika'daki bombalı saldırılardan sorumlu olan grup, patlayıcı yüklü bir uçağı ABD'de bir kente uçurabilir." ifadelerinin bulunması dikkati çekti.

Diğer belgelerde, yıllar boyunca bin Ladin'in ABD'ye ya da yurt dışındaki Amerikan tesislerine yönelik saldırı planlarına ilişkin uyarılar varken, Washington'da bir alışveriş merkezine saldırma, nükleer bomba malzemeleri temin etme, kimyasal silah saldırıları düzenleme ya da adı gizli tutulan bir Amerikalıyı kaçırmaya yönelik tehditler yer aldı.

"bin Ladin ABD'de saldırı yapmaya kararlı" başlıklı 6 Ağustos 2001 tarihli istihbarat raporunda ise, El Kaide üyelerinin "yıllardır" ABD'de ikamet ettiği ve grubun "saldırılara yardımcı olabilecek bir destek yapısına sahip olduğuna" ilişkin ifadeler görüldü.

11 Eylül 2001 saldırıları

11 Eylül 2001 sabahı New York'un Manhattan bölgesindeki, kentin sembol yapılarından İkiz Kuleler olarak bilinen Dünya Ticaret Merkezi terör saldırılarının hedefi oldu.

Newark, Boston ve Washington'dan havalanıp San Francisco ve Los Angeles'a giden 4 yolcu uçağının kaçırılmasının ardından Los Angeles'a giden American Airlines'a ait yolcu uçağı, yerel saatle 08.46'da New York'taki İkiz Kuleler'in kuzey yönündeki binasına çarptı.

Kuzey kulesi alevler içinde yanarken, United Airlines'a ait kaçırılan diğer bir uçak da ilk saldırıdan 17 dakika sonra saat 09.03'te canlı yayında güney kulesine çarptı.

İkiz Kuleler'e saldırıların ardından kaçırılan bir diğer uçak ise ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon) binasına isabet etti.

11 Eylül saldırıları sonucu uçakları kaçıran 19 saldırgan hariç New York, Washington ve Pensilvanya'da toplam 2 bin 977 kişi hayatını kaybetti.

AA

Trump, eşi Melania Trump ile 11 Eylül saldırılarının 25. yıl dönümü dolayısıyla gerçekleştirilen anma törenine katılarak konuşma yaptı.

Pentagon binasına çarpan uçakta ve binada hayatını kaybedenlerin isimlerinin tek tek okunmasının ardından kürsüye çıkan Trump, terör saldırısının mağdurlarının "unutulmaması gerektiğine" ve bunun "gelecek nesiller adına önemine" işaret etti.

Trump, Virginia eyaletinin Arlington bölgesinde yaptırılan Ulusal 11 Eylül Pentagon Anıtı önünde, "Bugün, teröre karşı savaşta görev almış her bir ABD askeri personelini selamlıyoruz. Bu, sapkın ve korkunç bir teröre karşı yürütülen bir savaştır." ifadelerini kullandı.

11 Eylül saldırıları sonrası ABD halkının ortaya koyduğu kararlılığın altını çizen Trump, "Aradan geçen 25 yıl bize Amerikan ruhunun dayanma, üstün gelme ve kazanma konusundaki o muazzam gücünü gösterdi." diye konuştu.

Trump, İran'ı da hedef aldığı konuşmasında, Tahran yönetimini "bir numaralı terör destekçisi" olmakla suçlarken, bu ülkenin "asla nükleer silaha sahip olmaması" gerektiğini yineledi.

Ayrıca ABD'nin "her zamankinden daha güçlü" olduğunu savunan Trump, "Tanrı, ABD ordusunu korusun ve Tanrı, Amerika'yı korusun." dedi.

11 Eylül 2001'de Washington Dulles Uluslararası Havalimanı'ndan Los Angeles'a gitmek üzere havalanan American Airlines uçağının kaçırıldığı ve yakın bölgedeki Pentagon binasına çarptığı bildirilmiş; olayda uçaktaki ve binadaki 184 kişinin hayatını kaybettiği kaydedilmişti.

New York, AA

CBS News'in konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberinde, İran'ın 8 Eylül'ü 9 Eylül'e bağlayan gece, ABD'nin Ürdün'deki Muvaffak Salti Hava Üssü'ne saldırısına ilişkin detaylar paylaşıldı.

Bu saldırıda ABD'nin yaklaşık 8 "F-15" savaş uçağının hasar aldığını öne süren kaynaklar, hasarların az olmasına rağmen uçakların servise gönderilmek zorunda kalındığını belirtti.

Ayrıca "Warthog" olarak bilinen 1 "A-10 Thunderbolt" taarruz uçağının da kanadının kırıldığını aktaran kaynaklar, olayda hiçbir ABD askerinin ölmediğini kaydetti.

Ne olmuştu?

İran Devrim Muhafızları Ordusu, 8 Eylül'ü 9 Eylül'e bağlayan gece, ABD'nin Ürdün'deki askeri üssünü balistik füzelerle hedef aldığını açıklamıştı.

Açıklamada, ABD'ye misilleme saldırılarının, saldırganlıkların durmasıyla sonuçlanana kadar devam edeceği vurgulanmıştı.

Ayrıca Ürdün ordusu da ülke topraklarının İran kaynaklı balistik füze saldırısına maruz kaldığını, hava savunma sistemlerinin 18 füzeyi imha ettiğini ve 2 füzenin boş alanlara düştüğünü bildirmişti.

AA

Belçika'daki çeşitli sendikaların çağrısıyla cezaevi çalışanlarının dün akşam başlattığı grev, 11 Eylül akşamına kadar sürecek.

Grev kapsamında, ülkedeki bütün cezaevlerinde mahkumlara yönelik yalnızca güvenlik, yemek dağıtımı ve sağlık hizmetleri gibi temel hizmetler sürdürülecek.

Asgari hizmetleri sağlayacak yeterli sayıda personel bulunmaması halinde bazı cezaevi çalışanları zorunlu olarak görevlendirilebilecek.

Sendikalar, cezaevlerindeki aşırı doluluğun azaltılmasını, personel açığının giderilmesini, çalışanların biriken izin günlerinin kısa sürede kullandırılmasını, yetersiz ve eski altyapının iyileştirilmesini ve güvenlik önlemlerinin artırılmasını talep ediyor.

Brüksel, AA

Trump, sosyal medya hesabından konuyla ilgili paylaşımda bulundu.

Paylaşımda, ülkenin mevcut sınırlarının yanı sıra Kanada, Meksika, Grönland ve Küba dahil çevredeki bölgelerin de "ABD toprağı" olarak gösterildiği görüldü.

Söz konusu görsel, Trump'ın ABD'nin New Mexico eyaletinin adındaki "Mexico" kelimesinin üzeri çizilerek yerine "America" yazılan haritayı paylaşmasının ardından geldi.

Meksika'dan Trump'ın paylaşımına tepki

Meksika Devlet Başkanı Claudia Sheinbaum, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, Trump'ın paylaşımına tepki gösterdi.

Sheinbaum, Meksika'nın "özgür, bağımsız ve egemen" bir ülke olduğunu belirterek, "hiçbir yabancı ülkenin himayesi altında olmadığını ve olmayacağını" ifade etti.

AA

Başkan Donald Trump Çarşamba günü yaptığı açıklamada, ABD'nin İran'la mücadele etmesinin amacının İsrail'i, Orta Doğu'yu ve Batı ülkelerini olası saldırılardan korumak olduğunu söyledi.

"Bunu Orta Doğu'ya yardım etmek için yapıyoruz. Bunu İsrail'e yardım etmek için yapıyoruz. Bunu kendimize yardım etmek için yapıyoruz çünkü İsrail'i yok ettikten sonra -ki bunu çok memnuniyetle yaparlardı- ve sonra Orta Doğu'yu, ardından da Avrupa'yı ve bazı şehirlerimizi hedef alacaklar," dedi Trump.

ABD'nin İran'la "gerçekten iyi işler başardığını" söyledi.

Daha önce Trump, Tahran'la yaşanan son gerilim konusunda İsrail kamuoyunu rahatlatmıştı.

İsrail'in endişelenmesine gerek yok. Neden mi? Çünkü ben cumhurbaşkanıyım ve İsrail'in güvenliğini sağlayacağım," dedi İsrail televizyon kanalı KAN'a.

Bu açıklamalar, yaklaşık bir aydır süren çatışmasızlık döneminin ardından yaşanan yeni bir gerginliğin ortasında yapıldı.

ABD, hafta sonu İran'daki Larak Adası'ndaki roketatarlara saldırdı. Tahran ise Ürdün ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne füze fırlatarak karşılık verdi.

Bu açıklamalar, Trump'ın İsrail'in güvenliğinden kişisel olarak sorumlu olduğunu kamuoyu önünde öne sürme eğiliminin daha geniş bir örneğini oluşturuyor. Trump, Tel Aviv'e verdiği ABD desteğini, kalıcı bir ittifak yerine kişisel bir garanti olarak nitelendirdi.

"Ben olmasaydım, İsrail olmazdı," dedi defalarca.

AA

Netanyahu, hükümetine yakın Kanal 14 televizyonuna verdiği röportajda, Gazze'den Lübnan'a, İran'dan Suriye'ye ve Batı Şeria'ya kadar tüm bölge hakkında soruları yanıtladı.

İsrail Başbakanı, Gazze, Lübnan ve Suriye'de işlerinin henüz bitmediğini ve yeni tehditlerle karşı karşıya olduklarını savunarak İran'ı hedef aldı.

İran'ın nükleer programından vazgeçmediğini ileri süren Netanyahu, "Onları geriletmiş olsak da atom bombası üretmek amacıyla nükleer programlarını yeniden başlatmaya kararlılar." iddiasında bulundu.

Netanyahu, dolayısıyla İran tehdidinin ortadan kalkmadığını, İran'ın nükleer programını yeniden başlatmasına başbakan olduğu sürece izin vermeyeceğini savundu.

Tahran yönetiminin devrilip devrilmeyeceğine ilişkin soruya yanıt veren Netanyahu, İran'ın eskisinden daha zayıf ve sallantıda olduğunu ileri sürdü.

Netanyahu, Gazze'de Hamas'ın silah bırakmaması durumunda ne olacağına dair soruya ise "gerekirse tüm Gazze'yi işgal edecekleri" yanıtını verdi.

Bir Filistin devletinin kurulmasına izin vermediğini ve gelecekte de vermeyeceğini savunan Netanyahu, işgal altındaki Batı Şeria'da Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarına da değindi.

Netanyahu, Batı Şeria'daki saldırıları, Filistin topraklarını gasbeden saldırgan İsraillilerin "az sayıda genç" olduğunu ileri sürerek küçümsedi ve "Bir köye girmek mi istiyorsunuz? Giremezsiniz. Bu sizin işiniz değil. Orada ordu var, polis var, hükümet var." ifadeleriyle gasbın İsrail devleti eliyle yapılacağını ifade etti.

Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin saldırılarının, daha fazla Filistin toprağı gasbederek yasa dışı yerleşim kurma faaliyetlerine zarar verdiğini ve dünya çapında itibarlarını zedelediğini ileri süren Netanyahu, uluslararası medya ve İsrail medyasının işgal altındaki Batı Şeria'da dramatik düzeyde artan saldırıları abarttığını savundu.

Netanyahu, İngiltere'de insanların yaptıkları sosyal medya paylaşımları nedeniyle sorguya çağrıldığını iddia ederek Londra yönetimini de hedef aldı.

İsrail Başbakanı Netanyahu'nun Likud Partisi, 27 Ekim'de yapılacak seçimler öncesinde, kamuoyu araştırmalarına göre eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot'un Yashar Partisi'nin gerisine düşmüş durumda.

Kamuoyunda, Netanyahu'nun "korku" üzerinden bir seçim propagandası yürüttüğü ve bu kapsamda söylemlerini sertleştirerek oy kazanmaya çalıştığı değerlendiriliyor.

Kudüs, AA

• Bu yıl şimdiye kadar 7 veya daha büyük şiddette 11 deprem kaydedildi; bu rakam, yıllık ortalama yaklaşık 16 olan uzun vadeli ortalamaya kıyasla oldukça düşük.
• Uzmanlara göre, yerel artçı depremler, Dünya kabuğunun yeniden dengeye ulaşmaya çalışmasından kaynaklanıyor.
• Uzmanlara göre, deprem aktivitesinin artmış gibi görünmesinin bir diğer nedeni de izleme yöntemlerindeki hızlı gelişmedir.

Latin Amerika ve Asya'da art arda meydana gelen güçlü depremler, 2026 yılını alışılmadık derecede hareketli bir yıl haline getirdi ve gezegenin artan sismik aktivite dönemine girip girmediği sorusunu gündeme getirdi.

10 Ağustos'ta Kolombiya'nın batısında 7,4 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi. Dört gün sonra, Endonezya'daki Flores Denizi'nin altında 7,7 büyüklüğünde bir deprem daha yaşandı ve bu deprem bir tsunamiyi ve uzun bir artçı sarsıntı dizisini tetikledi.

Bu olaylar, 7 Haziran'da Filipinler'in güneyinde meydana gelen 7,8 büyüklüğündeki depremin, 24 Haziran'da Venezuela yakınlarında meydana gelen 7,5 büyüklüğündeki depremin ve 17 Temmuz'da Meksika'nın güney açıklarında meydana gelen 7,3 büyüklüğündeki depremin ardından yaşandı.

Ancak Anadolu Ajansı'na konuşan iki deprem uzmanı, görünen artışın küresel verilerle desteklenmediğini söyledi. Onlara göre değişen şey, dünya genelindeki temel oran değil, bu yılki bazı olayların görünürlüğü ve etkisi.

Küresel Deprem Modeli Vakfı'nda kıdemli aktif fay uzmanı olan Richard Styron, "Ortalama olarak yılda yaklaşık 16 adet 7 ve üzeri büyüklükte deprem oluyor. Bu yıl şimdiye kadar 11 deprem yaşandı, yani çok tipik bir yıl. Fark şu ki, bu yılki depremler önceki yıllara göre daha çok haber değeri taşıyor" dedi.

Bu rakam, ABD Jeolojik Araştırma Kurumu'nun (USGS) tuttuğu uzun vadeli kayıtlarla tutarlıdır; USGS'ye göre dünyada ortalama bir yılda 7 büyüklüğünde yaklaşık 15 deprem ve 8 veya daha büyük büyüklükte bir deprem beklenebilir.

İngiliz Jeolojik Araştırmalar Kurumu'nda deprem sismoloğu olan Dr. Margarita Segou da aynı sonuca vardı.

"Evet, hâlâ normal yıllık değişim seviyesindeyiz," dedi.

Segou, Endonezya, Venezuela ve Kolombiya gibi yerlerin farklı tektonik yapıları ve karakteristik deprem oranlarına sahip olması nedeniyle küresel tablonun bölgesel kalıplardan ayırt edilmesi gerektiğini söyledi.

"Endonezya'da son on yılda yılda ortalama bir ila iki adet 7'den büyük deprem meydana geldi," diyen yetkili, ülkenin 7,7 büyüklüğündeki depreminin bu nedenle gözlemlenen oran içinde kaldığını sözlerine ekledi.

'Tamamen tesadüf'

Birkaç büyük olayın haftalar içinde art arda meydana gelmesi, bir artış izlenimini güçlendiriyor. Styron, bu örüntünün depremler birbirinden bağımsız olsa bile ortaya çıkabileceğini söyledi.

"Gerçekten bağımsız olaylar genellikle kümelenmiş gibi görünür, ancak bu tamamen tesadüftür. Olaylar daha eşit aralıklarla gerçekleştiğinde, bu daha büyük bir koordinasyon sürecinin meydana geldiğinin kanıtıdır. Matematiksel olarak, tamamen rastgele, bağımsız olaylara Poisson süreci denir," dedi Anadolu Ajansı'na.

"Birçok insana sezgisel olarak rastgele görünmeyen hem kümelenmeler hem de boşluklar vardır, ancak bunlar aslında rastgeledir."

Segou, daha önceki büyük deprem dönemlerinin ardından da aynı sorunun defalarca gündeme geldiğini belirterek, 2014'te benzer bir dönemden sonra yapılan ve aktivitenin istatistiksel beklentiler dahilinde kaldığını ortaya koyan araştırmayı hatırlattı.

Segou, "İnsanların hafızası genellikle daha kısadır," diyerek sözlerine şöyle devam etti: "Bilimsel hafıza biraz daha uzundur, ancak yine de, biliyorsunuz, yaşam süremizle sınırlıdır."

Son depremler, birçoğunun yerleşim alanlarını etkilemesi veya ikincil tehlikeler yaratması nedeniyle de dikkat çekmiştir.

Kolombiya Jeoloji Servisi (SGC), 10 Ağustos'taki depremin 103 kilometre derinlikte meydana geldiğini ölçtü ve bunu ülkenin 21. yüzyılda kaydedilen en büyük depremi olarak nitelendirdi. 1200'den fazla yerleşim merkezinden 20.000'den fazla kişi sarsıntıyı hissettiğini bildirdi.

Endonezya Meteoroloji, Klimatoloji ve Jeofizik Kurumu (BMKG), Flores depreminin yaklaşık 15 kilometre gibi çok daha sığ bir derinlikte meydana geldiğini belirledi. Açık denizdeki ters faylanma olayı bir tsunamiyi tetiklerken, ana kırılmayı binlerce artçı deprem izledi.

Olayların derinlikleri, konumları ve sonuçlarındaki zıtlık, meydana gelmeleri küresel sayıyı beklenen aralığın dışına çıkarmamış olsa bile, bu iki olayı özellikle öne çıkardı.

'Tetiklenmiş sismik aktivite'

Her iki uzman da deprem tetiklenmesinin gerçek olduğunu, ancak özellikle artçı deprem dizisinde, asıl kırılmaya yakın bölgelerde en belirgin şekilde görüldüğünü vurguladı.

Segou, bilim insanlarının geleneksel olarak artçı depremlerle tanımlanan süreç için giderek daha geniş bir terim olan "tetiklenmiş sismisite"yi kullandığını söyledi. Büyük bir kırılmanın ardından, "Dünya kabuğu yeni bir duruma ulaşmak için yeniden denge kurmaya çalışıyor" dedi.

Bu ayarlama, stresi yer kabuğunun yakındaki bölgelerine aktarır ve bazen mevcut yıkımı daha da kötüleştirecek kadar büyük depremlere yol açabilir.

Segou, "Dünyanın herhangi bir yerinde büyük bir depremden sonra gözlemlediğimiz hasarlar, artçı sarsıntıların devam etmesiyle daha da kötüleşebilir" dedi.

Bilim insanları, bir kırılmanın etrafındaki gerilimdeki değişiklikleri hesaplayarak artçı depremlerin daha olası olduğu yerleri tahmin edebilirler. Segou, operasyonel deprem tahminlerinin daha sonra belirli bir süre içinde beklenen artçı depremlerin sayısı, yeri ve büyüklüğüne olasılıklar atayabileceğini söyledi.

"Yani bunu tahmin edebiliriz ve bu, zihninizde her gün hava durumuyla ilgili duyduklarınıza çok benzer bir süreçtir; bu nedenle şiddetli yağmurun olma olasılığı vardır," dedi.

Styron, tetiklemenin dikkate alınabileceği coğrafi aralığın, ilk depremin büyüklüğüyle yaklaşık olarak orantılı olduğunu söyledi.

"Bunun ötesinde, depremlerin, ilk depremin büyüklüğüyle orantılı bir mesafede, kabaca 5 büyüklüğünde bir deprem için 1 km, 6 büyüklüğünde bir deprem için 10 km, 7 büyüklüğünde bir deprem için 100 km mesafede meydana gelmeleri ve çok kısa bir süre içinde gerçekleşmeleri durumunda tetiklenmiş sayılabilecekleri düşünülebilir," dedi.

Mesafeler arttıkça ve aralıklar uzadıkça kanıtlar giderek zayıflar ve bilimsel tartışma büyür.

Bu ayrım, son Kolombiya ve Endonezya depremlerinin bağlantılı olup olmadığını değerlendirirken çok önemlidir. Çok büyük bir depremin sismik dalgaları gezegenin etrafında dolaşabilir ve merkez üssünden uzaktaki fayları etkileyebilir, ancak gözlemlenebilir etki genellikle çok küçük depremlerle sınırlıdır.

Styron, “Çok büyük depremlerden kaynaklanan sismik dalgaların, dünya genelinde çok küçük depremleri (büyüklük < 2) tetikleyebileceğini öne süren çok zayıf gözlemsel kanıtlar var. Ancak, büyük depremlerin çok uzak mesafelerde tetiklenmesini destekleyecek bilinen hiçbir kanıt veya fiziksel mekanizma yok” dedi.

Segou da benzer şekilde Kolombiya depreminin bölgenin bilinen tektonik tarihiyle tutarlı olduğunu, Endonezya'nın ise bağımsız olarak dünyanın en sismik açıdan aktif bölgelerinden biri olduğunu söyledi. Uzak bir depremin başka bir büyük kırılmayı tetiklediğini tespit etmek, ayrıntılı, olay bazında bir çalışma gerektirir ve nadir görülen bir durumdur.

"Endonezya gibi bir bölgede büyük bir depremin başka bir büyük depremi nasıl tetikleyebileceğini anlamak, üs bazında incelenen bir konudur. Çok nadir rastlanan bir durumdur," dedi.

Daha iyi tespit

Deprem aktivitesinin artmış gibi görünmesinin bir diğer nedeni de izleme yöntemlerindeki hızlı gelişmelerdir. Daha yoğun sismik ağlar, makine öğrenimi ve yapay zeka, eski sistemlerin gözden kaçırmış olabileceği çok sayıda küçük olayı artık tespit edebiliyor.

Segou, "Makine öğrenimi ve yapay zeka, daha önce tespit edemediğimiz çok küçük büyüklükteki depremleri tespit etmemizi sağlıyor," dedi.

"İkinci olarak, sayıları daha fazla olsa da, küçük şiddetteki depremler halk tarafından mutlaka hissedilmese de, çok önemli bilimsel değere sahiptirler."

Bu detaylı kataloglar, araştırmacıların bir deprem dizisinin nasıl geliştiğini takip etmelerine, daha büyük depremler arasında gizli etkileşimleri ortaya çıkarmalarına ve kısa vadeli tahminleri iyileştirmelerine olanak tanır. Bununla birlikte, büyük depremlerin görünürdeki artışını açıklayamazlar çünkü büyük olaylara ilişkin küresel kayıtlar uzun zamandır güvenilirdir.

Styron, “Son 50 yılı aşkın süredir büyük depremlerin küresel kaydı oldukça eksiksiz. Bu yıl da tipik sayıda olay görüyoruz. Yine de fark, bireysel olayların ne kadar haber değeri taşıdığında yatıyor,” dedi.

Depremlere neden olan risk, nüfus değil, maruz kalma durumudur.

Nüfus yoğunluğu depremin olup olmamasını doğrudan etkilemese de, jeolojik bir olayı insanlık felaketine dönüştürebilir. Sonuç, kırılmanın nerede meydana geldiğine, derinliğine, sarsıntının şiddetine ve süresine, yerel zemin koşullarına, maruz kalınan etkenlere ve binaların ve altyapının dayanıklılığına bağlıdır.

AA

Pentagon'un kayıp bildirim sisteminden elde edilen son verilere göre, İran ile savaşta Amerikan ordusunun kayıpları 18'i ölü olmak üzere 774'e ulaştı.

Savunma Kayıp Analiz Sistemi (DCAS), savaşın 28 Şubat'ta başlamasından bu yana 756 askerin yaralandığını gösteriyor.

Veriler artık, çatışmanın diplomatik ve askeri statüsündeki değişimi yansıtan iki ayrı döneme ayrılıyor.

"Destansı Öfke Operasyonu" olarak adlandırılan ilk aşamada 14 ölüm ve 417 yaralanma yaşandı. Bu ölümlerden yedisi, çatışmada ölenler veya yaralanma sonucu hayatını kaybedenler de dahil olmak üzere, düşman saldırısı sonucu gerçekleşen ölümler olarak sınıflandırıldı. Bu kategorideki diğer yedi ölüm ise kazalar veya belirlenemeyen nedenlerden kaynaklandı ve çoğunlukla ABD Hava Kuvvetleri ve Deniz Kuvvetlerini etkiledi.

İkinci bir kategori olan "Denizaşırı Operasyonlar", Washington ve Tahran arasındaki mutabakat zaptının fiilen etkisiz hale geldiği ve Başkan Donald Trump'ın ateşkesin resmen "sona erdiğini" ilan etmesinden bir gün önce, 7 Temmuz'dan bu yana yaşanan kayıpları takip ediyor. Bu aşamada, tamamı ABD Ordusu mensubu olmak üzere dört düşman saldırısı sonucu ölüm ve 341 yaralı personel kaydedildi.

Çatışmanın en ağır yükünü ABD Ordusu taşıdı; her iki raporlama döneminde toplam 11 kayıp ve 589 yaralanma yaşandı.

AA

Bir NATO yetkilisi, The Financial Times'ın İran'ın savaşın yeniden tırmanması halinde Avrupa'daki ABD askeri hedeflerine yönelik saldırı seçeneklerini değerlendirdiğine ilişkin haberi üzerine yazılı açıklama yaptı.

Açıklamada, "Bu yılın başlarında NATO hava savunma sistemlerinin İran'dan Türkiye'ye yönelen balistik füzeleri dört ayrı olayda başarıyla önlediği gibi, caydırıcılık ve savunma duruşumuz güçlü ve etkilidir." ifadesi yer aldı.

NATO'nun her türlü tehdide karşı koymaya hazır olduğunun vurgulandığı açıklamada, "NATO, tüm müttefiklerini savunmak için gerekeni her zaman yapacaktır." değerlendirmesi paylaşıldı.

Brüksel, AA

The Economist ve YouGov tarafından 7-10 Ağustos'ta, 18 yaşın üzerindeki 1589 katılımcıyla yapılan ankette Başkan Trump'a ilişkin memnuniyet değerlendirildi.

Buna göre Trump'ın başkanlık görevini yerine getirme şeklini onaylayanların oranı yüzde 33 olurken, katılımcıların yüzde 62'sinin ise bunu onaylamadığı ifade edildi.

Söz konusu onay oranının ise, Cumhuriyetçi seçmende yüzde 79 seviyesindeyken, Demokrat seçmende yalnızca yüzde 4 olduğu kaydedildi.

ABD medyasındaki haberlerde ise Trump'ın İran savaşı ve ekonomi gibi konulardaki tutumunun seçmenleri "böldüğü" yorumu yapıldı.

Quinnipiac Üniversitesinin temmuz sonundaki anketinde de, genel seçmen kitlesi içinde Trump'ın başkanlık performansını başarılı bulanların oranının yüzde 32'ye düştüğü, Cumhuriyetçi seçmenin ise Başkan'a desteğinin yüzde 76'ya gerilediği görülmüştü.

AA

Murphy, NBC News kanalında katıldığı programda, ABD ve İsrail'in İran'a saldırılarıyla başlayan savaşa ilişkin Trump yönetimini eleştirdi.

İran ile masadaki olası anlaşmanın Tahran yönetimine Hürmüz Boğazı'nın açılması için yıllık 100 milyar dolar ödemeyi öngördüğünü ileri süren Murphy, "Donald Trump, bu savaşı kaybetti. Amerika daha zayıf, İran daha güçlü bir durumda. (Hürmüz) Boğazı yeniden açmanın maliyeti gün geçtikçe artıyor." diye konuştu.

Murphy, söz konusu paranın ödenmesinin İran için "zafer" olacağını, böylece "ordularını ve bölgedeki vekil güçleri destekleyebileceklerini" savundu.

İran'a yönelik saldırıların sona ermesi gerektiğini, ABD'nin bu süreçte "zayıf düştüğünü" dile getiren Murphy, "Bu savaşın sona ermesi ve Boğaz'ın açılması için kötü bir anlaşmayı desteklemeye hazırım çünkü elimizdeki tek anlaşma seçeneği bu." ifadesini kullandı.

Murphy, ABD'nin "saldırılarını sürdürebilmesi amacıyla" mühimmat stokunun yenilenmesi için fonlamayı desteklemeyeceğini ancak İran ile anlaşmaya varılması ve saldırıların sona ermesi halinde mühimmatın yerine konulması için çalışmaya hazır olacağını söyledi.

AA

Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan, Cuma günü Mekke'de düzenlenen üçlü zirvede ortak bir savunma anlaşması imzalayarak, bölgede ve ötesinde kolektif güvenliği güçlendirme, savunma işbirliğini derinleştirme ve barış ve istikrarı teşvik etme sözü verdiler.

Mekke Ortak Savunma Anlaşması, Safa Sarayı'nda düzenlenen zirvede Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman ve Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif tarafından imzalandı.

Türkiye İletişim Başkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre, anlaşma, üç ülkenin uzun süredir devam eden tarihi bağlar, İslami dayanışma, ortak stratejik çıkarlar ve yakın savunma işbirliğine dayanarak kolektif güvenliklerini güçlendirme konusundaki ortak kararlılığını yansıtıyor.

Türk yetkililerden edinilen bilgilere göre, anlaşma herhangi bir ülkeyi hedef almayan, savunma odaklı bir iş birliği düzenlemesidir ve yük paylaşımı ve ortak bir güvenlik yaklaşımı yoluyla bölgesel ve küresel barış, istikrar ve refaha olan bağlılığı güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

Yetkililer, anlaşmanın her türlü saldırganlık eylemine karşı kolektif caydırıcılığı güçlendirmeyi amaçladığını ve üç ülkeden herhangi birine yönelik silahlı bir saldırının, üçüne birden yapılmış bir saldırı olarak kabul edileceğini öngördüğünü de sözlerine ekledi.

Anlaşmayı, bölgesel sahiplenme ilkesi çerçevesinde yürütülen uzun vadeli diplomatik çabaların somut bir sonucu olarak nitelendirdiler; bu çabalar, artan bölgesel ve uluslararası güvenlik tehditleriyle mücadele için ortak bir çerçeve oluşturmayı amaçlıyordu.

Yetkililer, anlaşmanın ayrıca üç ülke arasında savunma sanayi işbirliği ve askeri birlikte çalışabilirlik de dahil olmak üzere genişletilmiş savunma işbirliğini öngördüğünü belirtti.

Yetkililer anlaşmayı savunma amaçlı ve NATO'yu tamamlayıcı nitelikte olarak savunuyor.

Yetkililer, anlaşmanın mevcut ittifakların yerini almaktan ziyade onları tamamladığını, bölgesel güvenliği güçlendirdiğini ve diğer bölgesel ülkelerin katılımına açık olduğunu belirterek, bunu "bölgede barış, istikrar ve güvenliğin bir sütunu" olarak nitelendirdi.

Türkiye'nin NATO üyeliği ve bölgesel ortaklıklarının, güvenlik yükünün paylaşımını güçlendiren "alternatif değil, tamamlayıcı" çerçeveler olduğunu söylediler.

Mekke anlaşmasının "saldırgan bir askeri blok, çevreleme girişimi veya taarruz planı" olmadığını, aksine bölgesel istikrara ve "terörden arındırılmış bir bölge" hedefine katkıda bulunan savunma amaçlı bir düzenleme olduğunu söylediler.

Yetkililer, anlaşmanın "hiçbir ülkeyi hedef almadığını", diyalog kanallarını açık tuttuğunu ve tarafların BM Şartı'nın 51. maddesi uyarınca kolektif savunma ve karşılıklı güvenliğe olan bağlılığını yeniden teyit ettiğini vurguladı. Ayrıca anlaşmayı "tamamen savunma amaçlı" olarak nitelendirerek, savunma sanayi işbirliğini ve askeri birlikte çalışabilirliği güçlendirdiğini belirttiler.

Yetkililer, anlaşmayı bölge ve İslam dünyası için "tarihi" olarak nitelendirerek, "Mekke Anlaşması ile bölgesel güvenlik mimarisi yeniden tasarlandı" dedi.

Ayrıca, anlaşmanın Türkiye'nin mevcut uluslararası yükümlülüklerini etkilemediğini belirten yetkililer, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasındaki işbirliğini, ortak tarih, inanç ve kardeşliğe dayanan "tarihi bir sorumluluğun modern stratejik ifadesi" olarak nitelendirdi.

Kral Salman bin Abdulaziz Al Saud, Erdoğan ve Şerif'i zirve için Suudi Arabistan'da ağırladı.

AA

ABD Başkanı Trump, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, Barış Kurulu'nun bugün önemli bir anlaşmaya vardığını ilan etti.

Trump, "Barış Kurulu, Hamas ve Gazze’deki diğer tüm silahlı grupların tamamen silahlarını bırakması konusunda bugün tarihi bir anlaşmaya vardı." ifadesini kullandı.

Gazze'de soykırım yapan İsrail'in bölgeden çekilmesi konusunda ise Trump, şunları kaydetti:

"Silahsızlanma tamamlandıkça İsrail güçleri geri çekilecek ve Uluslararası İstikrar Gücü, Gazze’nin sakinleri ve komşuları için güvenli olmasını sağlamak üzere yeni bir Filistin polis gücüyle birlikte çalışacaktır.

Türkiye, Katar ve Mısır'a teşekkür

Trump, söz konusu süreçteki arabulucu rolleri nedeniyle Türkiye, Katar ve Mısır'a teşekkür ederek, "Tarihi bir ilerleme kaydettik ve hala yapılacak çok iş var." ifadesine yer verdi.

Söz konusu anlaşmanın Gazze'nin yeni bir Filistin hükümeti tarafından yönetilmesine yönelik kritik bir adım olduğunu vurgulayan Trump, sürecin Orta Doğu'da kalıcı barış için tarihi bir öneme sahip olduğunun altını çizdi.

ABD'li yetkili, İsrail'in Gazze barış planına uymamasının Trump'ı "hayal kırıklığına uğratacağını" belirtti

Washington Post'a konuşan ve isminin açıklanmasını istemeyen ABD'li yetkili, Gazze'de Hamas'ın silah bırakması konusunda Barış Kuruluyla vardığı aktarılan mutabakatı değerlendirdi.

Hamas'ın Mısırlı arabulucular üzerinden anlaşma taslağını kabul ettiğini söyleyen yetkili, esasen bunun bir yıl önce İsrail'in prensipte anlaştığı 20 maddelik plandan çok da farklı olmadığını ancak Tel Aviv'in pozisyonunun o tarihten bu yana değişmiş olabileceğini belirtti.

Yetkili, "İsrail'den başlangıçta kabul ettikleri 20 maddelik plana uymalarından başka bir şey istemiyoruz, bu nedenle bu plana sadık kalacaklarından son derece eminiz. Eğer uymazlarsa elbette Başkan Trump, çok çok hayal kırıklığına uğrayacaktır." ifadelerini kullandı.

Bu süreçteki zorlukların da farkında olduklarını dile getiren yetkili, "Çok çok imkansız bir şeyi yapmaya çalışacağız." dedi.

İslami Cihad Hareketi, Filistinli gruplar ile İsrail arasındaki anlaşma haberlerinin doğru olmadığını açıkladı

İslami Cihad Hareketi Sözcüsü tarafından yapılan yazılı açıklamada, Filistinli gruplar ile İsrail arasında varıldığı duyurulan anlaşma haberlerinin hassas ve doğru olmadığı belirtildi.

Açıklamada, "Medyada, (Filistinli) gruplar ile düşman (İsrail) arasında bir anlaşmaya varıldığına dair ilan edilen bilgiler doğru değildir. Mevcut haliyle buna çekince koyuyoruz." ifadelerine yer verildi.

Hamas müzakere heyeti üyesi Hamad, İsrail taahhütlerini yerine getirmedikçe hiçbir adım atmayacaklarını söyledi

Hamas müzakere heyeti üyesi Gazi Hamad, Katar merkezli Al Jazeera televizyonuna, Filistinli gruplar ile İsrail arasındaki müzakere ve anlaşma taslağına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Hamas'ın "Filistin halkının haklarını korumaya yönelik milli hedeflerine bağlı kalmayı sürdürdüğünü" vurgulayan Hamad, "İşgal güçleri (İsrail) anlaşma kapsamındaki taahhütlerini tamamen yerine getirmedikçe, direnişin (Hamas) silahı (bırakması) hakkında hiçbir adım atmayacağız." ifadesini kullandı.

Hamad, silah konusunun tek başına ele alınamayacağını, İsrail'in Gazze Şeridi'nden çekilmesi ve bölgenin yeniden imarı gibi diğer ana konularla doğrudan bağlantılı olduğunu kaydetti.

İsrail'in anlaşmaya uymasının şart olduğunu belirten Hamad, İsrail tarafının anlaşmayı ihlal etmesi durumunda kendilerinin de herhangi bir adım atmayacağını yineledi.

Hamad, İsrail'in Şarm el-Şeyh Anlaşması'nın ilk aşamasında yaklaşık 3 bin 500 ihlal gerçekleştirdiğini söyleyerek, "İsrail, kalleşlik ve öldürme üzerine kurulu saldırgan bir devlettir, bu yüzden anlaşmaya uymadı." ifadelerine yer verdi.

Gazze Barış Kurulu Temsilcisi Mladenov, silah bırakma ve sivil geçiş konusunda anlaşmaya varıldığını duyurdu

Gazze Barış Kurulu Yüksek Temsilcisi Nickolay Mladenov, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya hesabından, Gazze konusunda varılan anlaşmaya ilişkin paylaşım yaptı.

"Bugün Gazze'de silahların devre dışı bırakılması ve sivil geçiş konusunda anlaşmaya varıldı. Buraya gelmek aylar süren çok zorlu müzakereleri gerektirdi. Başaramayacağımıza inandığım birkaç an oldu. Bundan sonra ne olacağı ise daha da önemli." ifadelerini kullanan Mladenov, İsrail'in işgal ettiği yerlerden çekilmesinin, silahların bırakılmasıyla "eş zamanlı ilerlemesi gerektiğine" ve Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi (NCAG) ile Filistin halkının kendi geleceğini eline alabilmesi için siyasi ve pratik desteğe ihtiyacı olduğuna dikkati çekti.

Mladenov, sürecin ilerletilmesindeki liderliğinden dolayı ABD Başkanı Donald Trump'a teşekkür ederken, Türkiye, ABD, Mısır, Katar ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne (BAE) de müzakerelerin tıkandığı anlarda masada kalmalarını sağlayan destekleri ve yardımları dolayısıyla minnettar olduğunu belirtti.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne 2803 sayılı kararın tam olarak uygulanmasının önemini sürekli vurguladığı için teşekkür eden Mladenov, "Önümüzde yeniden inşa edilmiş, Filistinliler tarafından yönetilen, İsrail ile barış içinde yaşayan bir Gazze ve İsrail-Filistin çatışmasına anlamlı bir çözüm bulmak için siyasi bir ufuk var. Şimdi yapılması gereken iş budur." ifadelerine yer verdi.

Mısır medyasına göre, tarafların Gazze'deki ateşkese bağlılığını teyit için Kahire'de toplantı düzenlenecek

"Al Qahera News"e konuşan isminin açıklanmasını istemeyen üst düzey Mısırlı bir kaynak, Hamas ve Filistinli diğer grupların, ateşkesin ikinci aşamasını uygulamaya ilişkin yol haritasını kabul ettiklerine dair arabuluculara bilgi verdiklerini hatırlattı.

Arabulucu ülkelerin katılımıyla yakında Kahire'de bir toplantının gerçekleşeceğini aktaran kaynak, tüm tarafların Gazze'deki ateşkes anlaşmasının maddelerine bağlılığının teyidi için toplantının yapılacağını ifade etti.

Fransa, anlaşmayı memnuniyetle karşıladı

Fransa Dışişleri Bakanlığı Sözcülüğünden yapılan açıklamada, Gazze Şeridi’ndeki ateşkese ilişkin varıldığı duyurulan anlaşmanın ve ABD’nin bu yöndeki diplomatik çabaları ile özellikle Türkiye, Mısır ve Katar’ın arabuluculuk faaliyetlerinin memnuniyetle karşılandığı belirtildi.

Açıklamada, “bu anlaşmanın uygulanması ve Hamas’ın silah bırakmasının önemli olduğu, böylece İsrail ordusunun da çekilmeye başlayabileceği ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) 2803 sayılı kararına uygun olarak uluslararası istikrar gücünün sevk edilebileceği” ifade edildi.

Gazze’ye geniş çaplı yardımların acil ve kesintisiz girişinin sağlanmasının gerekli olduğu vurgulandı.

Washington, AA

Quinnipiac Üniversitesinin son anketinde, genel seçmen kitlesi içinde Trump'ın başkanlık performansını başarılı bulanların oranı yüzde 32'ye düşerken, Cumhuriyetçi seçmenin Başkan'a desteği de yüzde 76'ya geriledi.

Ankete katılanların çoğu, enerji maliyetlerini artıran ve 18 ABD askerinin ölümüne yol açan ABD-İran çatışmalarının devam etmesinden duydukları "memnuniyetsizliği" vurguladı.

Katılımcıların yüzde 54'ü, ABD'nin İran'la yaptığı savaşı "kazanamadığı", yüzde 36'lık bir kesim ise "kazandığı" görüşünü ifade etti.

Savaş konusunda görüş bildirenlerin yüzde 66'sı, çatışmaların "sağladığı faydaya değmediğini" söyledi.

Ayrıca ankette, Trump'ın göçmen politikasını doğru bulmayanların oranı yüzde 57 olurken, ekonomi ve dış politika konularında da bu oranın yüzde 62'ye çıktığı görüldü.

Üniversitenin 24 Haziran'da yaptığı ankette Cumhuriyetçi seçmenin yüzde 85'i, Trump'ın başkanlık görevini yürütme biçimini desteklemişti.

ABD televizyon kanalı CNN'in yakın zamanda yaptığı ankette ise Trump'ın ikinci dönem başkanlık görevindeki performansından memnun olan genel seçmen oranı yüzde 34 civarında kaydedilmişti.

Washington, AA

Medeniyet Üniversitesi Milletlerarası Hukuk anabilim dalı Öğretim Üyesi Dr. Abdurrahman Erol, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu'nun ABD yolunda Avrupa ülkelerinin hava sahasını kullanmasını Uluslararası Ceza Mahkemesinin (UCM) kurucu anlaşması Roma Statüsü ve Mahkemenin ilgili kararları ışığında AA muhabirine değerlendirdi.

Erol, "Netanyahu'ya tanınan geçiş izninin 'diplomatik gereklilik' çerçevesinde verilmiş olmasının bu ülkelerin UCM'nin kurucu anlaşması Roma Statüsü'nü ihlalini ortadan kaldırmıyor." ifadelerini kullandı.

Mahkemenin, Moğolistan, İtalya ve Macaristan aleyhine verdiği emsal kararların da taraf devletlerin böyle bir muafiyet öne sürmesinin hukuken mümkün olmadığını gösterdiğinin altını çizen Erol, "UCM'nin Moğolistan, İtalya ve Macaristan aleyhine verdiği emsal kararlar, 'diplomatik gereklilik ya da devlet başkanlığı dokunulmazlığının' bu ihlali meşrulaştırmayacağını ortaya koyuyor." dedi.

UCM, Gazze Şeridi'nde işlenen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar gerekçesiyle Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında 21 Kasım 2024'te tutuklama emri çıkarmıştı.

O tarihten bu yana Netanyahu'nun ABD'ye yaptığı seyahatlerde kullandığı uçak defalarca Roma Statüsü'ne taraf Avrupa ülkelerinin hava sahasından geçti.

Eylül 2025'te BM Genel Kurulu için New York'a giderken Yunanistan ve İtalya hava sahasını kullanan ancak Fransa'ya girmeyen Netanyahu'nun uçağı, 28 Aralık 2025'te ve yeniden bu yılın şubat ayında Trump ile görüşmek üzere ABD'ye giderken üç ülkenin de hava sahasından geçti.

AB Komisyonu Dış İlişkiler Sözcüsü Anouar el Anouni, konuya ilişkin AA muhabirinin sorusuna verdiği yanıtta, AB'nin UCM'yi ve Roma Statüsü'nün ilkelerini desteklediğini yineleyerek taraf devletlere Mahkeme ile tam işbirliği çağrısında bulunmuştu.

Taraf devletlerin UCM ile işbirliği yükümlülüğü

Dr. Erol, "Roma Statüsü'nün 86. maddesi, taraf devletlere Mahkeme'nin yetkisi kapsamındaki suçların soruşturulması ve kovuşturulmasında Mahkeme ile tam işbirliği yapma yükümlülüğü veriyor." diyerek, Statü'nün 88. maddesine göre taraf devletlerin geçici tutuklama dahil Statü'de öngörülen tüm işbirliği türleri bakımından kendi iç hukuklarını Mahkeme'nin emir ve taleplerini yerine getirmeye elverişli hale getirmekle yükümlü olduğunu vurguladı.

Statü'nün 89. maddesinin ise taraf devletlerin, kendi ulusal hukuklarındaki usule uygun biçimde tutuklama ve teslim taleplerini yerine getirmesini öngördüğünü kaydeden Erol, "Bu üç madde, taraf devletlerin UCM tutuklama kararlarını uygulamasının bir tercih değil, bağlayıcı bir yükümlülük olduğunu ortaya koyuyor." diye konuştu.

Erol, UCM Ön Dava Dairesinin, Macaristan'ın Netanyahu'yu 3-6 Nisan 2025 tarihlerinde ülkesinde bulunduğu sırada tutuklamayarak Statü kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirmediğine hükmettiği, 24 Temmuz 2025 tarihli kararında, "taraf devletlerin Mahkeme ile tam işbirliği yapmakla yükümlü olduğunu ve bu işbirliğinin iyi niyetle, Statü'nün konu ve amacına uygun biçimde yürütülmesi gerektiğini" yinelediğini hatırlattı.

Daire'nin Macaristan kararının da Statü'nün 98/1. maddesinin taraf devletlere, bir talebin kendilerince uygulanabilir görüldüğü her durumda işbirliğini tek taraflı olarak askıya alma hakkı tanımadığı yönünde olduğunun altını çizen Erol, "Bu tespit, devlet başkanlığı dokunulmazlığının UCM önünde bir savunma aracı olarak işlemeyeceği, şüphelinin devlet başkanı sıfatı taşıması ve dokunulmazlığa sahip olmasının tutuklama ve teslim işlemini yapmamak için geçerli bir gerekçe oluşturmayacağı anlamına geliyor." ifadelerini kullandı.

UCM, işbirliği yapmayan ülkelere karşı ne yapabilir?

Statü'nün 87/7. maddesine göre, bir taraf devletin Mahkeme'nin işbirliği talebine Statü hükümlerine aykırı biçimde uymaması ve bunun Mahkeme'nin işlev ve yetkilerini kullanmasını engellemesi halinde, Mahkeme'nin bu yönde bir tespitte bulunarak konuyu Taraf Devletler Meclisine (ASP) bildirebileceğine işaret eden Dr. Erol, şu değerlendirmelerde bulundu:

"UCM, Macaristan'ın yanı sıra 24 Ekim 2025 tarihli kararıyla Moğolistan'ın, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'i tutuklayıp Mahkeme'ye teslim etme talebine Statü hükümlerine aykırı biçimde uymadığına ve bunun Mahkeme'nin işlev ve yetkilerini kullanmasını engellediğine hükmederek meseleyi ASP'ye havale etti."

Erol, UCM Ön Dava Dairesinin 17 Ekim 2025'te oy birliğiyle İtalya'nın da Osama Necim (Njeem) hakkındaki tutuklama emrini yerine getirme yükümlülüğünü ihlal ettiğine karar verdiğini ve 26 Ocak 2026 tarihli kararla İtalya'nın tutuklama emrini yerine getirmemesi sebebiyle ASP’ye havale edildiğini anımsattı.

Erol, "Macaristan, Moğolistan ve İtalya örnekleri, UCM'nin tutuklama emirlerini uygulamayan taraf devletlere karşı hem uyumsuzluk tespiti hem de ASP'ye havale mekanizmasını fiilen işlettiğini kanıtlıyor." dedi.

Macaristan kararında bir uyumsuzluk tespitinin otomatik olarak ASP'ye havaleyle sonuçlanmadığını ve hakimlerin bu konuda belirli bir takdir yetkisine sahip olduğunu anlatan Erol, "Nitekim Eylül ve Aralık 2025'te Netanyahu'nun Avrupalı ülkelerin hava sahasını kullandığı durumlarda Mahkeme durumu ASP'ye iletmedi." dedi.

Ülkelerin hava sahasında bir devlet uçağını durdurma yetkisi var

Erol, Yunanistan, İtalya ve Fransa'nın "uçak sadece geçti, inmedi" savunmasının havacılık hukuku bakımından da dayanaksız olacağına dikkati çekerek, şöyle devam etti:

"Uluslararası hukukta devlet uçaklarının statüsünü kapsamlı ve özel biçimde düzenleyen bir hukuki çerçeve bulunmuyor, örneğin devlet uçaklarının dokunulmazlık ve ayrıcalıklarını düzenleyen tek bir uluslararası belge yok. Bu konu farklı sözleşmelere dağılmış durumda. Uluslararası hukuka göre devletler, kara suları dahil kendi toprakları üzerindeki hava sahasında egemenliğe sahip ve bunun sonucu olarak ister sivil ister devlet uçağı olsun hiçbir hava aracı, önceden izin almaksızın bir devletin topraklarına giremez veya üzerinden uçamaz."

Chicago Sözleşmesi'nin bu teamül kuralını teyit etmekle birlikte, kendi rejimi kapsamında sivil hava araçlarına, devlete ait veya devlet kontrolündeki sivil hava araçları dahil, giriş veya transit geçiş bakımından belirli ayrıcalıklar tanıdığını anlatan Erol, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Her ne kadar, Chicago Sözleşmesi'nin kapsamı esasen sivil hava araçlarıyla sınırlı olup askeri, gümrük, diplomatik ve polis hizmetlerinde kullanılan devlet uçaklarını dışarıda bıraksa da devlet uçaklarının diplomatik ya da resmi seyahatlerini düzenleyen ayrı ve kapsamlı bir sözleşme bulunmadığından, Chicago Sözleşmesi'ndeki egemenlik ilkesinin teamül hukuku niteliği taşıması nedeniyle sözleşme hükümleri mümkün mertebe devlet uçaklarının transit geçişleri bakımından da referans olarak kullanılıyor."

Erol, bu durumun, Netanyahu'yu taşıyan uçağın Yunanistan, İtalya ve Fransa'nın hava sahasını bu ülkelerin önceden izni olmadan kullanamayacağı anlamına geldiğini söyleyerek, "Macaristan, Moğolistan ve İtalya'nın başına gelen tutuklama emrini uygulamama sebebiyle ASP'ye havale süreci, aynı gerekçelerle Yunanistan, İtalya ve Fransa'yı da bekleyen bir olasılık olarak önümüzde duruyor." ifadelerini kullandı.

Lahey, AA

Washington Post-Ipsos anketine göre, Amerikalıların Trump'ın politikalarını genel olarak olumsuz değerlendirdiği ve Başkan'a desteğin düşük seviyede seyrettiği belirlendi.

Ankete ilişkin raporda, "Amerikalılar Başkan Donald Trump'ın önemli konulardaki performansını genel olarak olumsuz değerlendiriyor, yaşam maliyetinin kendilerini zorladığını belirtiyor ve yönetimin İran'la yürüttüğü kesintili müzakerelerin benzin fiyatlarını düşüreceği ya da İran'ın nükleer silah geliştirmesini engelleyeceği konusunda karamsar." ifadelerine yer verildi.

Raporda, Trump'ın Cumhuriyetçi Parti tabanındaki desteğinde de azalma görüldüğü, bunun partinin kasım ayında yapılacak ara seçimlerde ABD Kongresi'ndeki çoğunluğunu koruma umutlarını tehlikeye atabileceği değerlendirildi.

Ankete göre, Amerikalıların yalnızca yüzde 33'ü Trump'ın ekonomi yönetimine destek verirken, yüzde 29'u İran politikasını destekledi.

Trump'a genel destek oranı yüzde 37 olarak ölçülürken, kayıtlı seçmenler arasında bu oran yüzde 40'a ulaştı.

Anket sonuçları, Trump'a destek oranının 2021'de başkanlık seçimlerini kaybettiği ve ABD Kongre Binası baskınının yaşandığı dönemdeki seviyelere gerilediğine işaret etti.

New York, AA

Gazze'deki Sağlık Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana süren saldırılarında yaşanan can kayıplarına ilişkin son veriler paylaşıldı.

Son 48 saatte İsrail'in saldırıları sonucu hayatını kaybeden 7 kişinin cenazesi ile 28 yaralının Gazze'deki hastanelere getirildiği aktarıldı.

Hastanelere ulaştırılanlardan 6 Filistinlinin yeni saldırılarda öldüğü, bir kişinin ise enkaz altından çıkarıldığı belirtildi.

Gazze Şeridi'nde enkaz altında hala binlerce cenazenin bulunduğu belirtiliyor.

Sağlık Bakanlığı açıklamasında, Adli Tıp Kurumunun haziran ayı başından bu yana kayıp dosyaları ile ihbarları inceleyerek doğruladığı veriler doğrultusunda toplam can kaybına 96 kişinin daha eklendiği bildirildi.

İsrail'in Gazze'de bir aracı hedef alması sonucu 1 kişi hayatını kaybetti

AA'ya konuşan yerel sağlık kaynakları, İsrail’in Nusayrat Mülteci Kampı’nın batısındaki Reşid Caddesi’nde seyreden sivil bir aracı hedef aldığını belirtti.

Saldırıda 1 Filistinlinin yaşamını yitirdiği, 2 kişinin de yaralandığı belirtildi.

İsrail'in Gazze'nin güneyinde düzenlediği saldırıda 1 Filistinli hayatını kaybetti

İsrail ordusunun ateşkese rağmen Gazze Şeridi'nin güneyinde hedef aldığı Filistinli bir genç hayatını kaybetti.

Gazze Şeridi'nin güneyindeki Han Yunus kentinde bulunan Nasır Hastanesindeki sağlık kaynakları, AA muhabirine, İsrail'e ait insansız hava aracının (İHA) kentin kuzeyindeki Satr el-Garbi bölgesinde 22 yaşındaki Amr Ebu Şebab'ı hedef aldığını belirtti.

Kaynaklar, bölgede yürüdüğü sırada en az bir füzeyle hedef alınan Ebu Şebab'ın hayatını kaybettiğini, cenazesinin ise akşam saatlerine kadar bölgeden çıkarılamadığını aktardı.

AA'ya konuşan yerel sağlık kaynakları, İsrail’in Nusayrat Mülteci Kampı’nın batısındaki Reşid Caddesi’nde seyreden sivil bir aracı hedef aldığı saldırıda da bir Filistinlinin yaşamını yitirdiğini, 2 kişinin de yaralandığını aktarmıştı.

İsrail ordusu, 10 Ekim 2025'te yürürlüğe giren ateşkese rağmen neredeyse her gün Gazze Şeridi'ne saldırılar düzenliyor.

Son açıklanan resmi verilere göre, Gazze'de ateşkesten bu yana İsrail'in saldırılarında 1092 kişi yaşamını yitirdi, 3 bin 535 kişi yaralandı, enkaz altından ise 800 kişinin cansız bedeni çıkarıldı.

İsrail'in Ekim 2023'ten bu yana Gazze Şeridi'ne düzenlediği saldırılarda ise toplam can kaybı 73 bin 221'e, yaralı sayısı 173 bin 643'e yükseldi.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığı: Ambulans ve hasta nakil araçlarının yüzde 70'i hizmet dışı kaldı

Gazze'deki Sağlık Bakanlığı, ambulans ve sağlık hizmetlerinde kullanılan nakil araçlarının yüzde 70'inin doğrudan saldırılar veya teknik arızalar nedeniyle kullanılamaz hale geldiğini bildirdi.

Bakanlıktan yapılan yazılı açıklamada, hizmet vermeyi sürdüren nakil ve ambulans araçlarının teknik açıdan yıprandığı ve günlük ihtiyaçları karşılayabilecek durumda olmadığı belirtildi.

Açıklamada, araçların yüzde 70'inin İsrail tarafından doğrudan hedef alınmaları, biriken teknik arızalar ve yedek parça temin edilememesi nedeniyle hizmet dışı kaldığı vurgulandı.

Mevcut koşullarda hastaların ve sağlık çalışanlarının ulaşım ihtiyacının karşılanmasında ciddi güçlük yaşandığı aktarılan açıklamada, güvenli ulaşım sağlayacak alternatif araçların bulunmadığı kaydedildi.

Açıklamada, İsrail'in lastik ve yedek parça girişini engellemeyi sürdürmesi halinde sağlık sistemindeki ulaşım hizmetlerinin tamamen durma noktasına gelebileceği uyarısında bulunuldu.

Sağlık Bakanlığı ile sözleşmeli ulaşım şirketlerine ait otobüslerin de yedek parça eksikliği nedeniyle aylardır periyodik bakımlarının yapılamadığı aktarılan açıklamada buna rağmen ağır teknik koşullar altında hizmet vermeyi sürdürdüğü belirtildi.

Ulaşım hizmetlerinin durmasının ise sağlık personeli ile hastaların sağlık kuruluşlarına erişimini ciddi şekilde aksatacağı uyarısında bulunuldu.

AA