Yükleniyor...
Yukleniyor

Yükleniyor

889 Yıldır Unutulmayan Şair

Editörün Seçtikleri

04-12-2020 tarihinde yayınlandı.

889 Yıldır Unutulmayan Şair

Bu haberi arkadaşlarınla hemen paylaş!

Dünya bilim tarihi için de önemli bir yerde bulunan Ömer Hayyam, şiirlerinin dışında felsefe, edebiyat, matematik ve astronomi alanında 18 esere imza attı.

Asırlardır dilden dile dolaşan rubailere imza atan İranlı şair, filozof, alim ve astronom Ömer Hayyam’ın vefatının üzerinden 889 yıl geçti.

Hayyam’ın doğum tarihi tam olarak bilinmese de çeşitli kaynaklara göre, İran’ın Nişabur şehrinde 18 Mayıs 1048’de dünyaya geldi. Hayatının büyük bir kısmını Nişabur ile Semerkant’ta geçiren şair, eğitimini de bu şehirlerde tamamladı.

Belh’de tanınmış bir araştırmacı olan Şeyh Muhammed Mansuri’nin yanında ilk eğitimini alan Hayyam, daha sonra, Nişabur bölgesinin en büyük hocalarından olan İmam Nişaburlu Mowaffaq’ın yanında öğrenimine devam etti. Büyük Selçuklu Devleti’nin veziri ve “Siyasetname” kitabının yazarı Nizamül-Mülk ile aynı medreseye giden Hayyam, zamanın ünlü alimi Muvaffakeddin Abdüllatif ibn el Lübad’dan eğitim aldı.

Rubailerinin dışında bilim dünyasına da büyük katkıları oldu
Ömer Hayyam, kaleme aldığı rubailerinde, dünya, var oluş, Allah, devlet ve toplumsal örgütlenme biçimleri gibi hayata ve insana ilişkin konuları işledi.

Dünya bilim tarihi için de önemli bir yerde bulunan Hayyam, miladi ve hicri takvimlerden daha hassas olan Celali takvimini hazırladı. Matematik, astronomi konularında da dünyanın önde gelen bilim insanlarından biri olan Hayyam, çok sayıda bilimsel çalışmada bulundu. Ayrıca geometri ve tıp konularında çalışmalarda bulundu. Yapılan araştırmalara göre, Fransız matematikçi Blaise Pascal’ın soyadıyla anılan “Paskal üçgeni” ile Binom açılımını ilk kullanan isim oldu. Daha çok geceleri astronomiyle ilgilendi.

Hayyam, evreni anlamak için kendi içinde yaptığı akıl yürütmelerini, eşine az rastlanır bir edebi dille dörtlüklerine aktardı.

Melikşah’ın danışmanlığını üstlendi
Selçuklu hükümdarı Melikşah’a danışmanlık yapan Hayyam’ın, İbni Sina ekolüne sahip olduğu ayrıca Batıni ve Mu’tezile inanışlarını tercih ettiğine inanılıyor.

Hayyam’ın dünya, aşk, sevgi, insan hayatı, yaşama sevinci ve yaratılışı anlamaya dönük düşünce ve duygularını ince bir dille ifade ettiği ve Türkçe başta olmak üzere birçok dile çevrilen rubaileri 158 olmasına rağmen, ona isnat edilen rubai sayısı bini geçiyor. Zaman zaman Semerkant, Buhara, Belh ve İsfahan gibi bilim ve sanat merkezlerinde dolaşmayı tercih eden Hayyam, felsefe, edebiyat, matematik ve astronomi alanında 18 esere imza attı.

Çok satanlar arasında yer alan “Semerkant” kitabına konu oldu
Lübnanlı yazar Amin Maalouf, birçok dile tercüme edilen ve büyük ilgi gören “Semerkant” adlı romanında, Hayyam’ın Selçuklu döneminin ünlü veziri Nizamül-Mülk ve İsmaililik mezhebine dayalı Haşhaşiler tarikatını kuran Hassan Sabah ile arkadaşlıklarını kurgusal bir dille ele alıyor.

Asırlar boyunca unutulmayan işlerde imzası bulunan Ömer Hayyam, 4 Aralık 1131’de 83 yaşındayken hayata veda etti.

Hayyam’ın anıt mezarı, İran’ın kuzeydoğusundaki Rezevi Horasanı’na bağlı Nişabur’da, kendi adını taşıyan meydana yakın bir yerde bulunuyor. Rıza Şah Pehlevi tarafından 1934’te Tahran Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı, mimar, heykeltıraş ve ressam Prof. Dr. Hoşeng Seyhun’a yaptırılan ve inşası 1963’te tamamlanan mezar, şairin “çadırcı” anlamına gelen “Hayyam” lakabına atıfla çadır şeklinde tasarlandı. Hayyam’ın rubaileri, Nişabur’un ünlü firuze taşı renginde talik hattıyla, 20 bin metrekarelik bahçede beyaz mermerden yapılan, yüksekliği 22, genişliği 18 metre olan anıtın kenarlarına yazıldı.

Eserleri
Hayyam’ın eserlerinden ismi bilinen 18’i şunlar:

Melikşah’a ithaf edilen, astronomi ve takvime ilişkin “Ziyc-i Melikşahi”,

Geometriye dair “Kitabün fi’l Burhan ül Sıhhat-ı Turuk ül Hind”,

Cebir ve denklemlere dair “Risaletün fi Berahin İl Cebr ve Mukabele”,

Aritmetikle ilgili “Müşkilat’ül Hisab”,

Genel prensiplerle ilgili “İlm-i Külliyat”,

Takvim ve yılbaşı tespitine dair “Nevruzname”,

Altın ve gümüşten yapılmış bir cisimde altın ve gümüş miktarının bilinmesine dair kaleme alınan ve Almanya’da Gothe kütüphanesinde bir nüshası mevcut olan “Risaletün fil İhtiyal li Marifet”,

Öklid’in bir probleminin çözülmesi metoduyla ilgili, Hollanda Leiden kütüphanesinde bir nüshası mevcut olan “Risaletün fi Şerhi ma Eşkele min Musaderat”,

Felsefede ontoloji bahsine dair Britanya kütüphanesinde bir nüshası bulunan “Risaletün fi Vücud”,

Fizik konusunda “Muhtasarun fi’t Tabiiyat”,

Felsefeyle ilgili “Risaletün fi’l Kevn vet Teklif”,

Meskun yerlerin iklimi ve hava değişikliklerine dair “Levazim’ül Emkine”,

Üç meseleye cevap ve alemde zıtlığın zorunlu olduğuna dair “Fil Cevab Selaseti Mesail ve fi Keşfil Hicab”,

Pırlantalı eşyaların taşlarını çıkarmadan kıymetini bulmanın yöntemine dair “Mizan’ül Hikem”,

Allah’ın alemleri yaratmasının ve insanları ibadetle yükümlü kılmasının hikmetine dair “Abdurrahman’el Neseviye Cevab”,

“Nizamülmülk”,

Arapça rubailerinden oluşan “Eş’arı bil Arabiyye”

ve İlim prensipleri “Fil Mutayat”

İstanbul, AA

omerhayyam

UYARI: Sitemizde çoğunlukla muhabir arkadaşlarımızın imzalarıyla ya da mensubu oldukları basın kuruluşları kaynak belirtilerek yayınlanan üstteki haber benzeri araştırmalar, haberler, röportajlar, maalesef “emek hırsızı” –özellikle de biri sürekli olmak üzere- sözde bazı internet yayıncıları tarafından, ya aynen ya da küçük bazı değişiklikler yapılarak, kendi özel araştırmaları ya da haberleriymiş gibi kendi yayın organlarında yayınlanabilmektedir. Haber kaynağıyla ya da araştırmasıyla, istihbaratıyla uzaktan yakından ilgisi olmayan, sadece gerçek gazetecilerin ‘kamuoyunun bilgisine sunulmuş’ emeğinin üzerine ‘çöküp’, gazetecilik- habercilik yaptıklarını zanneden ve böylece kamuoyunu da aldatanların bulunduğuna bir kez daha dikkat çekerken, söz konusu unsurları da ‘gerçek gazetecilerin emeğini çalmamaları’ konusunda uyarıyoruz.

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmayacaktır.
Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
  • Spor Toto Süper Lig
  • Tff 1 Lig
Takımlar O G B M A Y Av P
Trabzonspor 21 15 5 1 38 15 23 50
Konyaspor 20 11 6 3 32 16 16 39
Hatayspor 21 11 2 8 32 28 4 35
Başakşehir FK 20 10 4 6 30 20 10 34
Adana Demirspor 21 9 7 5 30 24 6 34
Fenerbahçe 21 9 6 6 33 26 7 33
Beşiktaş 21 9 5 7 33 30 3 32
Alanyaspor 21 9 5 7 32 32 0 32
Gaziantep FK 21 9 4 8 27 28 -1 31
Sivasspor 21 7 9 5 28 21 7 30
Fatih Karagümrük 21 8 6 7 29 30 -1 30
Kayserispor 21 7 7 7 29 29 0 28
Galatasaray 21 7 6 8 26 28 -2 27
Giresunspor 21 7 4 10 20 21 -1 25
Antalyaspor 21 6 5 10 22 32 -10 23
Göztepe 21 5 6 10 24 29 -5 21
Kasımpaşa 21 5 6 10 24 29 -5 21
Altay 21 5 3 13 23 35 -12 18
Çaykur Rizespor 21 5 3 13 19 38 -19 18
Yeni Malatyaspor 21 4 3 14 17 37 -20 15

Malatyahaber.com © Copyright Tüm Hakları Saklıdır

MalatyaHaber.com'da yayınlanan her türlü yazı ve haber kaynak belirtilmeden kullanılamaz. Sayfalarımızda kaynak belirtilerek yayınlanan haberler ilgili kaynağa aittir ve bu haberlerin kopyalanması durumunda, tüm sorumluluk kopyalayan kişi / kuruma ait olacaktır. Başka kaynak veya gazeteden alıntı yazarlar ve site yazarlarına ait yazılardan dolayı MalatyaHaber sorumlu tutulamaz...