Malatya il merkezinin en eski eğitim kurumu ve yapılarından olan, 1907 kuruluş tarihli Derme İlkokulu, Malatya'yı; deprem sonrası yeniden imar ve inşa çalışmaları kapsamında, peşinen 'yüzde 30 kâr' etmeye yönelik 'müteahhit mantığı' ile ele alıp yeniden dizayn eden Emlak Konut ve TOKİ tarafından, "rant uğruna" yok edildi. Malatya kent tarihinde ve hafızasında Derme İlkokulu adıyla yer alan bu en eski yapı ve eğitim kurumu, 6 Şubat 2023 depremlerinde ağır hasar gördükten sonra yıktırılırken, yenisi yapılmak yerinde Malatya kent kültürü ve hafızasına dair hiçbir hassasiyetleri olmayan il yöneticilerinin de duyarsızlığıyla, yerine inşa edilen iş merkezi ile birlikte ortadan kaldırıldı.
Yaklaşık 120 yıllık geçmişi bulunan Derme İlkokulu da, böylece deprem hasarı bahanesiyle yıktırılan ya da boşaltılan, yetiştirdikleri on binlerce öğrenci nedeniyle Malatya kent hafızasının önemli kurumlarından Kız Meslek Lisesi, Şehit Kemal Özalper Erkek Sanat Okulu (Endüstri Meslek Lisesi), 24 Ocak 2020 Elazığ depreminde hasar gördüğü için yıktırılan Hasan Varol İlk ve Ortaokulu, Sümer İlk ve Ortaokulu başta birçok köklü eğitim ve öğretim kurumu gibi sessizce yok edildi. Malatya tarihinde önemli bir yeri olan deprem hasarlı Gazi İlkokulu binası ise, taşları numaralandırılarak yıkılıp yeniden inşa edilip, faal eğitim ve öğretim ile hiçbir ilgisi bulunmayan, kamuoyunca da onay görmeyen 'müze' kimliği ile ayakta tutulmaya çalışırken, Malatya'nın hafızası olan kurumların bir bir yok edilmesi ve buna karşı, şehri "imar ve ihya ettikleri" iddiasındaki, şehrin geçmişinden, kültüründen bihaber il yöneticilerinin sessiz kalmaları, Malatya'nın bu yöndeki talihsizliğini bir kez daha gündeme getirdi.
Bu arada, iddiaya göre okulun bağlı olduğu kurum olan Milli Eğitim'in de tamamen bilgisi dışında, yıktırıldıktan sonra Emlak Konut ve TOKİ tarafından, yerine "rant amaçlı" iş merkezi inşa edilen Derme İlkokulu'nun, "tescilli tarihi eser" olan taş kapısı da, bu ilgisizlik ve sorumsuzluğun sürmesi halinde yıkılma tehlikesiyle karşı karşıya bulunuyor. Okul inşa edilirken, 1907 yılında Eskimalatya'daki sur kapılarından biri iken sökülerek okulun girişine yerleştirilen tarihi taş kapı, deprem sonrasında inşaat ile kapı arasına özel bir işletmenin yerleşmesi ile birlikte, Valilik, İl Kültür Müdürlüğü ve Milli Eğitim'in sahip çıkmaması nedeniyle, burada faaliyetini sürdüren işletmeci esnafın insafına bırakıldı.
Şehrin rantı en yüksek iş bölgesi civarında yaklaşık 3 bin metrekare arsası bulunan Derme İlkokulu'nun, Malatya depreminde yüzde 30 kâr amacı güden inşaat müteahhidi gibi hareket eden Emlak Konut ve TOKİ tarafından yok edilmesine karşın, yerine Malatya'da bir okul yapılması konusunun şimdiye kadar gündeme gelmediği öğrenildi.
Diğer yandan, deprem hasarının ardından yıkılan ve daha sonra ranta kurban edilerek, fiilen ve resmen ortadan kaldırılan Derme İlkokulu'nun, 120 yıllık arşivinin muhafazasına yönelik olarak gereken hassasiyetin gösterilip gösterilmediği ve Malatya ve orada eğitim- öğretim görenler için önemli birer belge niteliği taşıyan belgelerin durumunun da merak edildiği belirtiliyor.
YOK EDİLEN KURUM VE OKULUN GEÇMİŞİ..
Malatya'da deprem sonrası yeniden imar ve inşa projeleri kapsamında, onarılması ya da yerine yenisinin yapılması gerekirken, ili yönetenlerde böyle bir hassasiyet olmadığı için gözler önünde yok edilen Hamidiye Mahallesi Nasuhi Caddesi üzerindeki Derme İlkokulu'nun ilk binası olan ahşap yapının inşasına 1907 yılında başlandı. Okul, 1908 yılında "Kızlar Mektebi" olarak eğitim ve öğretime açıldı. 1923'te Cumhuriyetin ilanından sonra kız ve erkek karma öğrenciyle eğitimini sürdüren Derme İlkokulu, 1927 yılında "Yeniyol İlkokulu" adını aldı.
1935 yılında "İnönü İlkokulu" adını alan bina, daha sonra bir göz hastalığı olan ve yaygın bir şekilde görülen trahom hastalığı bulunan öğrenciler için kullanıldı. Okul, 1945 yılında Derme İlkokulu adını aldı ve 1907 yılında inşa edilen ahşap bina, 1976 yılında yıktırıldı, yerine inşa edilen ve 6 Şubat depremlerinde hasar gören betonarme bina 1977- 1978 yılında yeniden kullanılmaya başlandı.
Son olarak Derme İmam Hatip Ortaokulu adı verilen okulun binası 6 Şubat 2023 depremlerinde ağır hasar görünce, yıktırıldı ve daha sonra burada uygulanacak proje konusunda kamuoyuna ve iddiaya göre de Milli Eğitim Müdürlüğü'ne hiçbir bilgi verilmeden, depremle birlikte vatandaşın da malına gerekçesiz el koyma ve kamulaştırma olanağını sağlayan "Rezerv Alan" kapsamına sokularak, üzerine adeta "çöküldü" ve Malatya'nın yaklaşık 120 yıllık geçmişi bulunan bir eğitim ve öğretim yuvası, hafızası yerine iş merkezi yaptırılarak yok edildi.
malatyahaber.com
FOTOĞRAFLARIN KRONOLOJİSİ: Derme İlkokulu'nun 1907'de yapılan ve 1976'da yıkılan iki katlı ahşap binası, 1977- 1978 yılında yaptırılan iki katlı betonarme okul binası, 6 Şubat 2023 depremlerinden sonra hasar gören bina yıkılırken, daha sonra okulun yerine Derme Sokak ile Nasuhi Caddesi'nin kesiştiği alanda inşa edilen iş merkezi, okulun tescilli olan ve bugün bir işletmeci tarafından lokantasının girişi olarak kullanılan tarihi taş kapısı nın perişan hali..
