Sayıştay müfettişleri tarafından Malatya Büyükşehir Belediyesi'nin 2025 yılı faaliyetlerine ilişkin olarak yapılan denetlemede, bir AVM'nin hala ruhsatsız olarak faaliyetini sürdürmesine izin verilmesi de bir ihlal olarak belirtilirken, burasının daha ilk gününden itibarın çok tartışmalı bir özelleştirme uygulaması ile tüm makineleri ve varlığıyla birlikte Malatya Girişim Grubu'na devredilen Sümerbank Fabrikası'nın yerine yaptırılan MalatyaPark AVM olduğu bildirildi. Açılışı, daha sonra iptal edilen geçici ruhsata dayanarak dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından yapılan MalatyaPark AVM'nin, özelleştirme koşullarının yanı sıra faaliyete geçirilmesine kadar birçok yasa ve yönetmeliğin ihlal edilmesine ve bu konuda mahkemeler tarafından da aleyhlerinde karar verilmesine rağmen faaliyetini kesintisiz sürdürdüğü, ayrıca 2009'da önce açılışı yapılan AVM'nin ruhsatsızlığına ilişkin saptamanın Sayıştay'ın sadece 2025 yılı denetim raporunda yer almasının da, "güçlünün hak ve hukukunun korunduğu" iddialarını pekiştirdiği iddia ediliyor.

SÜMERBANK FABRİKASI'NININ YOK EDİLİP, AVM'YE GİDEN SÜREÇ..
Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 25.12.2003 / 86 sayılı kararıyla Özelleştirme programında bulunan Sümerbank Holding A.Ş.’ne bağlı Malatya Pamuklu Sanayii İşletmesi’nin (Sümerbank Malatya Fabrikası) kullanımında bulunan Malatya İli Merkez Şifa Mahallesi, 580 ada 494 sayılı taşınmazın 1/5000 ölçek planlı Nazım İmar Planı ile 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planlarının sanayi alanı olarak değiştirilmesine karar verildi.

Adı geçen işletmenin özelleştirme ihaleleri neticesinde en yüksek teklifi veren (5.5 milyon ABD doları) MGG – Malatya Girişim Grubu’na satıldığı, Özelleştirme Yüksek Kurulu’nun 08.01.2004 günlü – 2004/6 sayılı kararı uyarınca adı geçen şirket ile Özelleştirme İdaresi Başkanlığı arasında 19.02.004 tarihinde Varlık Satış Sözleşmesi imzalandı.

Bunun üzerine 27.04.2004 günlü – 1010 yevmiye numarası ile düzenlenen tapu senedine göre dava konusu 129.000 m2 yüzölçümlü 580 ada, 494 sayılı parselin MGG – Malatya Girişim Grubu adına tescil edildi.

Bu şirketin müracaatı üzerine Malatya Belediyesi tarafından yürürlükteki imar planına göre, 02.05.2008 günlü – 441/20 sayılı fabrika binası yapı ruhsatı düzenlendi.

Bu ruhsat uyarınca yapılan inşaatın devamı esnasında ruhsatın konusu ‘fabrika olarak gözükse’ de yapılan inşaatın aslında alışveriş merkezi olduğunu iddia eden bir grup belediye meclis üyesi tarafından Malatya 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 2008 / 503 D. İş numaralı dosyasında tespit yaptırıldı.

Bunun üzerine ruhsat sahibi MGG tarafından da Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 2008 / 352 D. İş numaralı dosyasında aksi yönde tespit yaptırdı.

MGG’nin dava konusu parsel ile ilgili olarak imar planı değişikliği talebinde bulunması üzerine Malatya Belediye Meclisi’nin dava konusu 04.02.2009 günlü – 32 sayılı kararı ile parsel maliklerine ait alanine % 40’nın belediyeye hibe edilmesi, bu hibenin park alanı ve yol olarak kullanılması koşulu ile sözkonusu parselin E=2.00, Hmax= serbest yapı nizamlı olarak ‘Ticaret, özel sağlık, alanı ve konut + ticaret alanı’ olarak düzenlenmesine, bu doğrultuda 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının değerlendirilmesine karar verildi.

Daha sonra, sözkonusu parsel için verilen 02.05.2008 günlü – 441/20 numaralı ‘Fabrika binası yapı ruhsatının 24.03.2009 günlü – 459-01 AVM Yapı Ruhsatı ile tadil edildi.

Ayrıca, aynı şirkete 24.03.2009 günlü – 459-04, 459-05, 459-06, 459-07 sayılı konut ile 24.03.2009 günlü 459-08 sayılı hastane yapı ruhsatı verildi.

07.01.2009 tarihinde yapılan ve dava konusu parseli de kapsayan revizyon imar planında sözkonusu parsel ile ilgili hiçbir değişiklik yapılmayarak “Sanayi kullanım kararının devam ettirilmesine rağmen aradan bir ay bile geçmeden sadece sözkonusu parsel bazında ve kentin makroformunu değiştirebilecek, buna bağlı olarak da yürürlükteki Nazım İmar Planı’nın ana kararlarını, bütünlüğünü ve teknik ve sosyal donatı dengesini bozacak nitelikte Nazım ve Uygulama İmar Planlarında değişiklik yapıldı.

AÇILIŞINI DÖNEMİN BAŞBAKANI ERDOĞAN YAPTI..
Fabrikayı çok değerli arazisiyle birlikte, sadece içindeki makinelerin piyasa değerinin altındaki bir fiyata satın alan 33 katılımcıdan oluşan Malatya Girişim Grubu, özelleştirme koşullarına göre, burayı 5 yıl süreyle sanayi tesisi olarak işletme zorunluluğuna ve bu konudaki taahhüdüne rağmen, bunu yerine getirmedi. 2009 yerel seçimlerine yaklaşılırken, işçi alınacağı duyurusunu yaptı, ancak bu taahhüdüne de uymadı.

Bugünkü AVM'nin projesini, 'sözde fabrika projesi' diye hazırlayıp, dönemin belediye yönetimine tasdik ettiren grup, AVM'yi tamamlayıp faaliyete geçirme aşamasına geldi ve açılış törenini de 14 Kasım 2009 günü bizzat dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın katılımıyla yaptı.

Açılıştaki konuşmasında Malatyalı 33 iş adamından oluşan Malatya Girişim Grubu’nun Türkiye için örnek bir oluşum olduğunu söyleyen Başbakan Recep Tayyip Erdoğan; “Günümüzde ülkemizin kalkınması için iş adamlarına büyük sorumluluklar düşüyor. Malatya Girişim Grubu da Malatya’ya 200 milyon doların üzerinde bir yatırım yaparak 1800 kişiye iş imkanı yarattı. Biz de hükümet olarak ülkemiz adına böyle büyük yatırımlar yapan projeleri desteklemeye devam edeceğiz” diyerek, yasa ve yönetmelikler çiğnenme pahasına projeyi gerçekleştiren gruba ve yatırımlarına destek verdi.

Erdoğan, ayrıca açtığı AVM'deki bazı mağazalarda alışveriş de yaptı. (Yandaki fotoğrafta)

YASADIŞILIKLA İLGİLİ İKİ BAŞKAN ve MECLİS ÜYELERİ MAHKEMELİK OLDU..
Yasalara uygun olmamasına rağmen inşaatı tamamlanıp dönemin başbakanı tarafından açılışı yapılan AVM'yle ilgili, bugün AKP'nin hükümet destekçisi olan MHP konuyu mahkemelere taşıdı. Malatya İdare Mahkemesi, dönemin Malatya Belediye Başkanları Cemal Akın ve sonraki başkan Ahmet Çakır'ın imza attıkları izin ve geçici ruhsatları iptal etti. Malatya Belediyesi'nin buna yaptığı itirazlar da, Danıştay tarafından reddedildi ve binanın mühürlenmesi kararlaştırıldı.

Ancak Malatya Belediyesi, AVM'nin kullanılmayan bir kapısında mühür işlemi yaparak, buranın mühürlendiği yolunda kamuoyu ve mahkemeleri "uyutma" yoluna giderken, AVM'nin faaliyetini durduran olmadı.

MHP'nin eski belediye meclis üyeleri Recep Ülkü ve Coşkun Parlak'ın savcılığa yaptıkları suç duyurusu üzerine, 2008 yılında ‘Özelleştirilen arsa ve arazilerin imar fonksiyonları 5 yıl süre ile değiştirilemez’ şeklindeki 3194 sayılı İmar Kanunu’nun Ek-3 Maddesi’ne aykırı biçimde Malatya Park AVM’nın inşa edildiği arsa için cins değişikliği yapılmasını öngören belediye meclis kararına olumlu oy veren dönemin 22 belediye meclis üyesi hakkında başlattığı soruşturmaya 29 Mart 2009’dan sonraki işlemler nedeniyle Belediye Başkanı Ahmet Çakır da dahil edildi.

MHP'nin başvurusuyla, ayrıca Malatya Belediye Başkanı Ahmet Çakır’ın Malatyapark AVM binası için İmar Yasası’na aykırı biçimde yapı kullanma izin belgesi düzenlemek, Malatya İdare Mahkemesi’nin AVM’nin faaliyetinin durdurulmasına yönelik kararını uygulamamak, hukuki hiçbir geçerliliği olmayan yapı kullanma belgesi ile AVM’nin açılışına onay vermek, mahkemenin aksi yöndeki kararına karşın halen AVM’nin faaliyetlerine devam etmesine izin vermek gerekçesiyle hakkında başlatılan soruşturma kapsamında yargılanmasına başlandı. Belediye Başkanı Ahmet Çakır ile birlikte Cemal Akın’ın belediye başkanlığı döneminde belediye meclis üyesi olarak görev yapan ve yasa dışı biçimde Malatya Park AVM arsasının sanayi alanından çıkarılarak ticaret, konut ve sağlık tesisi alanına çevrilmesine olumlu oy vermekle suçlanan 22 belediye meclis üyesi de yargılanmaya başlandı.

Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından hazırlanan iddianamede Belediye Başkanı Ahmet Çakır’a Malatyapark AVM binası konusundaki işlemlerde İmar Kanunu’nu ihlal etmek eksenli ağır suçlamalar yöneltildi.

Malatyapark AVM 2. bodrum katında fazladan yapılmış dükkanlar ve 1. bodrum katındaki ortak alandan işyerine katılan kısımlar olmasına, ısıtma sistemi ile ilgili işletme ruhsatı olmamasına, Malatyapark AVM’deki asansörlerin işletme ruhsatı bulunmamasına, ayrıca mekanik tesisat projeleri ve elektrik tesisat projelerinde onay olmamasına karşın, Belediye Başkanı Ahmet Çakır’ın bu bina için İmar Kanunu’nun 32 ve 42. maddelerine aykırı olarak Yapı Kullanma İzin Belgesi düzenleme talimatı verdiği, böylece İmar Kanunu’nun 42. maddesini uygulamayarak Malatya Belediyesi’ni zarara uğrattığı vurgulanan iddianamede, Başkan Çakır ayrıca şu suçlamalara muhatap oldu:

- ACT 4 Ticaret A.Ş. adlı firmanın açtığı Malatya Belediye Meclisi’nin 4 Şubat 2009 tarih ve 32 sayılı kararının iptali için Malatya İdare Mahkemesi’nde açtığı Yapı Ruhsatlarının İptali ve Yürütmenin Durdurulması talepli davanın görülmesi sonucunda Malatya İdare Mahkemesi’nin verdiği Yürütmenin Durdurulması Kararı’nın uygulanmayarak Malatyapark AVM’nin faaliyetinin devamına izin vermek.

- İmar Kanunu’nun 42. Maddesi’ndeki mali ve idari yaptırım kararlarını almadan Malatyapark AVM’nin hukuken geçerliliği olmayan Yapı Kullanma Belgesi ile açılmasına izin vermek.

- Malatya İdare Mahkemesi’nin Malatyapark AVM’nin faaliyetine izin veren ruhsat hakkında verdiği yürütmeyi durdurma kararına karşın halen Malatyapark AVM’nin faaliyetine göz yummak.

Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı’nın iddianamesinde 2004-2009 döneminin 22 belediye meclis üyesi ise İmar Kanunu’na aykırı biçimde Malatya Park AVM arsasının sanayi alanından çıkarılarak ticaret, konut ve sağlık tesisi alanına çevrilmesine olumlu oy vermekle suçlanıyor.

Malatya 2. Sulh Ceza Mahkemesi’nde yargılanmaya başlanan Cemal Akın döneminin 22 belediye meclis üyesi arasında şu isimler bulunuyordu: Muharrem Çamurlu, Alaaddin Acun, Osman Bayram, Ramazan Özdemir, Niyazi Artan, Sedat Alpkıray, Serdar Kayagül, Selahattin Aşan, Muammer Özpolat, Ahmet Ergül, Nurettin Karaaslan, Metin Mandal, Yusuf Geleri, Haşim Oskaloğlu, Bekir Akça, Bayram Eken, Vahap Ergün, Ayşe Kaya, Süleyman Erkuş, Basri Akatay, Abdurrahman Karaca.

İddianamede adı geçen meclis üyeleri 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 9. maddesine eklenen fıkraya göre, ‘Özelleştirme kapsamında olan ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nca onaylanarak yürürlüğe giren imar planlarında ilgili belediyeler bu arsa ve arazi üzerilerin imar fonksiyonlarını değiştiremez’ hükmünü ihlal eden belediye meclisi kararına olumlu oy verdiği vurgulanıyordu.

Belediye meclis üyelerinin Özelleştirme İdaresi Başkanlığı’nın ‘Sanayi alanı’ olarak kullanılması şartıyla özelleştirdiği bir alanı ‘Ticaret + Konut + Özel sağlık Tesisi’ olarak düzenleyen belediye meclisi kararına olumlu oy vermesinin ‘Görevi kötüye kullanmak’ suçunu oluşturduğu belirtilen iddianamede sanıkların Türk Ceza Kanunu’nda bu suçu düzenleyen 237 / 1 maddesine göre cezalandırılması talep ediliyordu.

Malatya İdare Mahkemesi, Malatya Belediye Meclisi’nin eski üyelerinden Coşkun Parlak’ın şikayeti üzerine açılan davada 01.07.2010 tarihinde verdiği kararda; “Tek bir parsel bazında ve kentin makroformunu değiştirebilecek, buna bağlı olarak da yürürlükteki Nazım İmar Planı’nın ana kararlarını, bütünlüğünü, teknik ve sosyal donatı dengesini bozacak nitelikte Nazım ve Uygulama İmar Planlarında değişiklik yapıldığı, revizyon imar planı ile kullanım kararları ve Alana gelecek fonksiyonların dağılımının, bölge içinde bir bütün olarak ele alınmak suretiyle olumsuzlukların asgariye indirilmesi mümkün iken, konunun tek parsel bazında ele alınarak hiçbir araştırmaya dayanmayan tek bir parsele yığılan AVM, özel sağlık tesisi, otel ve lüks konut fonksiyonları ile bölgede yoğunluğun arttırıldığı, buna bağlı olarak öncelikle otopark yetersizliği, trafik sıkışıklığı, yoğun karbon emisyonu ve çevre gürültüsü gibi sorunlar açık alan, yeni sosyal donatı ve alt yapı ihtiyacının ortaya çıkacağı açık olduğu halde bu sorunlara ilişkin çözümler düşünülmeden konunun tek bir parsel boyutunda ele alındığı göz önünde bulundurulduğunda dava konusu plan değişikliğinin şehircilik ilkeleri ve planlama esasları ile kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir” denilmişti.

Coşkun Parlak, Sümerbank arazisi ve bu arazi üzerinde yapılacak yapıların imar hukukuna aykırı olduğunu, yapılan imar planı tadilatının kanunlar çiğnenerek yapıldığını göstermek amacıyla, şikayeti öncesinde, Malatya Belediyesi’ne başvurarak Uçbağlar Mahallesi’nde kendisine ait 60 dönümlük bir arazisi bulunduğunu, bu arazi üzerinde yapacağı işlemler için MGG Grubu’na Sümerbank arazisi için verilen ‘E=2.00, Hmax= serbest yapı nizamlı’ imar hakkının, hatta bu hakkın 4’de birinin kendisine de verilmesini talep etti. Ancak Malatya Belediyesi Coşkun Parlak’ın bu talebini reddetti.

Coşkun Parlak, talebinin reddedilmesi üzerine 13.04.2009 tarihinde Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı’na bir dilekçe sunarak, Sümerbank arazisi için yapılan imar planı tadilatının yasalar çiğnenerek yapıldığını, 0.50 olan inşaat yoğunluğunun E=2’ye, yani 4 kat yoğunluğa çıkarıldığını, bu durumun imar kanunu ve ilgili diğer hukuksal mevzuata tümüyle aykırı olmakla kalmayıp, arsa mülkiyeti sahiplerine büyük miktarda haksız kazanç sağladığını, Malatya Belediye Meclisi’ne dilekçe vererek işlemin iptalini istediğini, ancak Malatya Belediyesi’nin 17.03.2009 tarihinde, meclis toplanmadan bu talebini keyfi biçimde reddettiğini belirterek, yapılan imar planı tadilatının suç olduğunu öne sürüp, ‘suçlular’ın cezalandırılmasını isteyen bir suç duyurusunda bulundu.

Suç duyurusu ile eş zamanlı olarak İçişleri Bakanlığı’na da başvuran Parlak’ın bu girişimler üzerine, İçişleri Bakanlığı Mülkiye müfettişleri Malatya’ya gelerek 27.07.2010 tarihinde Parlak’ın şikayetlerini bir kez de şifahi olarak dinledi. Parlak, Mülkiye müfettişlerine verdiği ifadesinde şikayetinin ve suç duyurusunun gerekçelerini şöyle açıkladı: “Sümerbank Fabrikası ve arazisini satın alan grup Malatya Belediyesi ile anlaşarak, burayı AVM, otel ve konut alanına çevirmeyi zaten önceden planlamışlardı. Özelleştirme mevzuatına aykırı biçimde, 5 yıl geçmeden fabrika inşaat ruhsatı alarak, fabrika yerine AVM binasını yapmaya başladılar. Daha sonra, yerel seçimlere (2009 seçimleri) 1 ay kala, yangından mal kaçırır gibi bu arsanın imar yoğunluğunu 4 kat arttırdıkları gibi sanayi alanından da çıkararak ‘AVM, konut, otel ve sağlık alanı’ olarak imar planını değiştirdiler. Böylece arsanın değeri en az 10 kat artmıştır. Üstelik yüksekliği de serbest bıraktılar. Yani bu insanlar devletin malını içindeki makineler ile satın alarak sadece makinelerinin satışından çok daha fazla kazanmışlar, koskoca arazi kendilerine kalmıştır. Malatya Belediyesi de, hiç kimseye tanınmayan imar haklarını bu araziye tanıyarak, bu kişilere büyük çıkar sağlamıştır”.

Coşkun Parlak’ın suç duyurusu üzerine Malatya İdare Mahkemesi’nde açılan dava, 01.07.2010 tarihinde sonuçlanmış ve mahkemece verilen kararda, Malatya Belediye Meclisi’nin 4 Şubat 2009 tarihinde aldığı bir kararla yaptığı imar planı değişikliği, “şehircilik ilkeleri ve planlama esasları ile kamu yararına uygun olmadığı” gerekçesiyle iptal edilmişti.

İmar Mevzuatı konusunda uzman olan hukukçular, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun oy birliği ile aldığı bu kararın, Sümerbank arazisine yönelik 4 Şubat 2009 tarihinde Malatya Belediye Meclisi’nce yapılan imar planı değişikliğini tümüyle ortadan kaldırdığını vurgulayarak, bu karar ile yapıların inşa edilmesine dayanak oluşturan imar planı iptal edildiği için, arazi üzerindeki tüm yapıların mahkeme kararı doğrultusunda faaliyetlerinin durdurulmak zorunda olunduğunu kaydetti.

Ahmet Çakır yönetimi, mahkemenin ‘AVM’nin faaliyetinin durdurulmasını’ öngören kararı sonrasında, kapatma mührünü AVM’nin zaten kapalı olan bir kapısının önündeki büyük bir saksıya gizleyerek ‘uygulamış’, AVM rutin faaliyetine devam etmişti.

SAYIŞTAY'IN ADINI VERMEDİĞİ AVM..
Geçtiğimiz günlerde açıklanan, 2025 yılına ait Malatya Büyükşehir Belediyesi Sayıştay Denetimi Raporu'nda, ruhsatsız olduğu isim verilmeden belirtilen AVM'nin MalatyaPark AVM olduğu öğrenildi.

Sayıştay raporunun 7. maddesinde, "BULGU 7: İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatı Olmadan Faaliyet Gösteren AVM Bulunması- Belediyenin yetki ve görev sınırları içinde işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmaksızın faaliyette bulunan bir alışveriş merkezi (AVM) olduğu tespit edilmiştir." denirken, belediyenin buna yanıtının "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunmayan alışveriş merkezine ilişkin gerekli ruhsatlandırma işlemlerinin ilgili mevzuat çerçevesinde yürütüleceği ifade edilmiştir." şeklinde olduğu belirtildi.

Açılışından bu yana 17 yıl geçen AVM'nin, bazı ortaklarının AKP iktidarının tepe isimlerine yakınlıkları nedeniyle "ruhsatının bulunmamasına rağmen" müdahale edilmediği gibi, sonraki yıllarda da çevreye proje dışı genişlemeye yönelik yapılar inşa ederek ihlalleri daha da artırdığı, buna ilişkin yapılan uyarılara da, "eksiklerin tamamlanacağı, ihlallerin giderileceği" yanıtı verilerek, "uyutma" sürecine devam edildiği kaydedildi.

malatyahaber.com