Yükleniyor...
Yukleniyor

Yükleniyor

Mütefekkir- Alim Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır

Editörün Seçtikleri

28-05-2021 tarihinde yayınlandı.

Mütefekkir- Alim Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır

Bu haberi arkadaşlarınla hemen paylaş!

Cumhuriyet sonrası kaleme alınan ilk Türkçe Kur’an tefsiri “Hak Dini Kur’an Dili”ni hazırlayan mütefekkir ve din alimi Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, vefatının 79. yılında rahmetle anılıyor.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, Muhammed Hamdi, Elmalı Şer’iyye Mahkemesi Başkatibi Numan Efendi ile Fatma Hanım’ın oğlu olarak 1878’de Antalya’nın Elmalı ilçesinde doğdu. Ailesi, soy ismini de aldığı Burdur’un Gölhisar ilçesine bağlı Yazır Köyü’nden olan Muhammed Hamdi, ilk ve orta öğrenimi ile hafızlığını Elmalı’da tamamladı.

Muhammed Hamdi, daha sonra eğitimine devam etmek için dayısı Mustafa Efendi ile 1895’te İstanbul’a giderek, Küçük Ayasofya Medresesi’ne yerleşti.

Beyazıt Camisi’ndeki derslerine devam ettiği Kayserili Mahmud Hamdi Efendi’den icazet aldı. Bundan sonra hocası “Büyük Hamdi”, kendisi de “Küçük Hamdi” diye anılmaya başlandı. Yazılarında da bu imzayı kullandı. Soyadı kanunu çıkınca babasının köyünün ismi olan Yazır’ı soy ismi olarak aldıysa da daha çok doğum yeri olması sebebiyle “Elmalılı” diye meşhur oldu.

Muhammed Hamdi, öğrenimi sırasında Bakkal Arif Efendi ile Sami Efendi’nin hat derslerine devam ederek, onlardan da icazet aldı.

1904 yılında girdiği “ruus” imtihanını kazanan Muhammed Hamdi, aynı dönemde kadı mektebi yerine kurulan Mekteb-i Nüvvab’ı birincilikle bitirdi. Muhammed Hamdi, bir taraftan da kendi gayretiyle edebiyat, felsefe ve musiki öğrendi.

Beyazıt Medresesi’nde 1905-1908’de dersiamlık yaptıktan sonra II. Meşrutiyet’in ilk meclisine Antalya mebusu olarak girdi.

Daha sonra Şeyhülislamlık Mektubi Kaleminde görev aldı. Mekteb-i Nüvvab ve Mekteb-i Kudat’ta fıkıh, Medresetü’l-Mütehassısin’de usul-i fıkıh, Süleymaniye Medresesi’nde mantık, Mülkiye Mektebi’nde vakıf hukuku dersleri okuttu.

1915-1917 yıllarında padişahın huzur derslerine muhatap olarak katıldı. 1918’de şeyhülislamlık bünyesinde kurulan Darü’l-Hikmeti’l-İslamiyye üyeliğine, bir süre sonra da bu kurumun başkanlığına atandı. Israrlı teklifler üzerine Damat Ferit Paşa’nın birinci ve ikinci hükümetlerinde Evkaf Nazırı (Vakıflardan sorumlu bakanlık) olarak görev yaptı.

Muhammed Hamdi, 15 Eylül 1919’da ayan heyeti üyeliğine tayin edilirken, ilmi rütbesi de Süleymaniye Medresesi müderrisliğine yükseltildi. Cumhuriyet’in ilanı üzerine memuriyet yaptığı kurumlar lağvedilince açıkta kaldı.

Milli Mücadele sırasında İstanbul hükümetlerinde görev yaptığı için İstiklal Mahkemesince gıyabında idama mahkum edilmesi üzerine Fatih’teki evinden alınarak, Ankara’ya götürüldü ve 40 gün tutuklu kaldı. Mahkeme sonunda suçsuz bulunarak, serbest bırakıldı.

Yaşanan bu olaydan sonra camiye gitme dışında evinden hiç çıkmadı. Maddi sıkıntı çektiği bu dönemde “Metalib ve Mezahib” adlı tercüme eserini tamamladı.

Türkiye Büyük Millet Meclisinde Türkçe bir tefsir hazırlatılması kararı alınınca Diyanet İşleri Reisliği tarafından bu işle görevlendirildi. Dönemin Diyanet İşleri Başkanı Rifat Börekçi ve yardımcısı Ahmet Hamdi Akseki’nin teklifini kabul eden Elmalılı, tefsiri yazmaya başladı. 1926’da başladığı, “Hak Dini Kur’an Dili” adını verdiği eserini 1938’de bitirmeyi başardı.

Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, 27 Mayıs 1942’de, kalp yetmezliğinden Erenköy’de vefat etti ve Sahrayıcedid Mezarlığı’na defnedildi.

Çağdaşları arasında az rastlanan geniş kültürlü mütefekkir bir din alimi olan Elmalılı Muhammed Hamdi Yazır, aynı zamanda sanatçı bir kişiliğe sahipti.

Türkçe, Arapça ve Farsça şiirler yazdı, Fransızca tercümeler yapan, musikiye de ilgili olan Elmalılı’nın sanatçı kişiliği daha çok hattatlığı da ön plana çıktı. Sülüs, nesih, ta’lik ve celi türünde çeşitli levhalar yazdı. Muhammed Hamdi, rik’a ve icazet hattında da başarılı görülerek, son devrin seçkin hattatları arasında sayılır.

Yazır’a göre Kur’an-ı Kerim hiçbir dile hakkıyla tercüme edilemez
Muhammed Hamdi, İslami ilimlerdeki derin hakimiyetinin yanı sıra felsefi düşünce ve pozitif ilimler alanında da sağlam bir anlayışa sahipti. Dini endişelerle pozitif ilimlerin önüne engel konulmaması gerektiğini ısrarla savundu.

“Hak Dini Kur’an Dili” adlı başarılı tefsiri ile bilinen Elmalılı’ya göre, Kur’an-ı Kerim hiçbir dile hakkıyla tercüme edilemez. İhtiva ettiği manaları keşfetmek çok zor olmakla birlikte Kur’an’ı tefsir edebilmek için kelimelerin gerçek anlamını belirlemek önemlidir. Lafız ve mana bakımından ilişkili olan kelimeler arasında bağlantı kurmak, lafızların yer aldığı metnin genel kompozisyonunu dikkate almak ve neticede kastedilen asıl mana ile tali manaları ayırt etmek gerekir.

Elmalılı, tefsirini hazırlarken bazı önemli müfessirlerin eserlerinden geniş ölçüde faydalanırken fıkhi konularda genellikle Hanefi mezhebinin kaynakları ile yetindi. Kur’an-ı Kerim’i tefsir ederken döneminin tartışma konularına da yer verip bunlardan Kur’an’a uygun olan görüşleri belirlemeye çalıştı.

“Hak Dini Kur’an Dili’nin çoğunlukla geleneksel tefsir çizgisinde yer aldığı kabul edilmekle beraber bazı ayetlere kendisinden önceki alimlerin verdiği anlamlar yerine yeni anlamlar vermesi onun orijinal tefsir yapabilen bir alim olduğunu kanıtladı.

Fıkıh ve usul-i fıkıh sahasına da çok hakim olan Muhammed Hamdi, tasavvufla da ilgilendi. Tefsirini hazırlarken vahdet-i vücut konusunda yer yer eleştirdiği İbnü’l-Arabi’den bol miktarda alıntılar yapması ve zaman zaman sufi meşrepli bir üslup kullanması tasavvufi temayülünün işaretleri sayılır. 3-4 yıl aralıksız felsefe ile meşgul olan Muhammed Hamdi, Batılı bazı yazarların mantık ve felsefe kitaplarını tercüme etmek, pozitivizm, materyalizm ve evrim teorisi başta olmak üzere çeşitli felsefi sistemleri eleştirerek, felsefede de söz sahibi bir alim olduğunu gösterdi.

Kelami görüşleri
İtikadi konuları desteklemek amacıyla felsefeye yönelen Elmalılı, aynı zamanda yeni devrin önemli bir kelam alimi. Her ne kadar kelam ilmine dair müstakil bir eseri yoksa da tefsirinde kelami problemlere büyük bir yer ayırarak, hemen hemen hepsine çözümler getirmeye çalıştı.

Eserleri
1. Hak Dini Kur’an Dili: 48 yaşında iken başlayıp 60 yaşında tamamladığı tefsiri olup en meşhur eseridir.

2. İrşadü’l-ahlaf fi ahkami’l-evkaf: Mülkiye Mektebi’nde okutmak üzere hazırladığı bir ders kitabı.

3. Hz. Muhammed’in Dini İslam: Anglikan Kilisesi’nin sorularına şeyhülislamlık adına verdiği cevaplardan oluşan bir risaledir. Tefsirinin sonraki baskılarının baş tarafına eklenerek yayımlandı.

4. Metalib ve Mezahib: Fransız felsefe tarihçisi Paul Janet ve Gabriel Seailles tarafından yazılan “Histoire de la philosophie” adlı eserin tercümesidir. “Tahlili Tarih-i Felsefe” başlığını da taşıyan esere yazdığı mukaddime ile tahlil ve tenkit mahiyetindeki geniş dipnotları felsefi bakımdan değer taşımaktadır.

5. İstintaci ve İstikrai Mantık: İngiliz müellifi Alexander Bain’e ait eserin Fransızcaya yapılan tercümesinden Türkçeye çevirdiği bu kitabı Süleymaniye Medresesi’nde öğrencilere ders notu olarak verdi.

İstanbul, AA

UYARI: Sitemizde çoğunlukla muhabir arkadaşlarımızın imzalarıyla ya da mensubu oldukları basın kuruluşları kaynak belirtilerek yayınlanan üstteki haber benzeri araştırmalar, haberler, röportajlar, maalesef “emek hırsızı” –özellikle de biri sürekli olmak üzere- sözde bazı internet yayıncıları tarafından, ya aynen ya da küçük bazı değişiklikler yapılarak, kendi özel araştırmaları ya da haberleriymiş gibi kendi yayın organlarında yayınlanabilmektedir. Haber kaynağıyla ya da araştırmasıyla, istihbaratıyla uzaktan yakından ilgisi olmayan, sadece gerçek gazetecilerin ‘kamuoyunun bilgisine sunulmuş’ emeğinin üzerine ‘çöküp’, gazetecilik- habercilik yaptıklarını zanneden ve böylece kamuoyunu da aldatanların bulunduğuna bir kez daha dikkat çekerken, söz konusu unsurları da ‘gerçek gazetecilerin emeğini çalmamaları’ konusunda uyarıyoruz.

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmayacaktır.
Subscribe
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
  • Spor Toto Süper Lig
  • Tff 1 Lig
Takımlar O G B M A Y Av P
Beşiktaş 40 26 6 8 89 44 45 84
Galatasaray 40 26 6 8 80 36 44 84
Fenerbahçe 40 25 7 8 72 41 31 82
Trabzonspor 40 19 14 7 50 37 13 71
Sivasspor 40 16 17 7 54 43 11 65
Hatayspor 40 17 10 13 62 53 9 61
Alanyaspor 40 17 9 14 58 45 13 60
Fatih Karagümrük 40 16 12 12 64 52 12 60
Gaziantep FK 40 15 13 12 59 51 8 58
Göztepe 40 13 12 15 59 59 0 51
Konyaspor 40 12 14 14 49 48 1 50
Başakşehir FK 40 12 12 16 43 55 -12 48
Çaykur Rizespor 40 12 12 16 53 69 -16 48
Kasımpaşa 40 12 10 18 47 57 -10 46
Yeni Malatyaspor 40 10 15 15 49 53 -4 45
Antalyaspor 40 9 17 14 41 55 -14 44
Kayserispor 40 9 14 17 35 52 -17 41
BB Erzurumspor 40 10 10 20 44 68 -24 40
MKE Ankaragücü 40 10 8 22 46 65 -19 38
Gençlerbirliği 40 10 8 22 44 76 -32 38
Denizlispor 40 6 10 24 38 77 -39 28

Malatyahaber.com © Copyright Tüm Hakları Saklıdır

MalatyaHaber.com'da yayınlanan her türlü yazı ve haber kaynak belirtilmeden kullanılamaz. Sayfalarımızda kaynak belirtilerek yayınlanan haberler ilgili kaynağa aittir ve bu haberlerin kopyalanması durumunda, tüm sorumluluk kopyalayan kişi / kuruma ait olacaktır. Başka kaynak veya gazeteden alıntı yazarlar ve site yazarlarına ait yazılardan dolayı MalatyaHaber sorumlu tutulamaz...