Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi, 6 Şubat 2023 depremlerinde 78 kişinin hayatını kaybettiği Hakimbey Apartmanı davasında emsal niteliğinde bir karara imza attı. Mahkeme, Malatya Valiliği tarafından aralarında Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdür Vekili Cengiz Başer'in de bulunduğu kamu görevlileri hakkında verilen "soruşturma izni verilmemesi" kararını hukuka aykırı bularak kaldırdı. Bu kararla birlikte, binanın 2020 Elazığ depremi sonrası hasar tespit süreçlerinde ihmali bulunduğu iddia edilen tüm görevliler için yargı yolu yeniden açıldı.
Bölge İdare Mahkemesi Valiliğin Kararını İptal Etti
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdari Dava Dairesi, Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı ve müşteki Yunus Öner’in avukatı Kerem Kaptanoğlu'nun itirazlarını haklı bularak Malatya Valiliğinin, İl Müdürü Cengiz Başer ve diğer görevliler için verdiği ‘Soruşturma İzni Vermeme’yla ilgili 12 Ağustos 2025 tarihli kararını ortadan kaldırdı. Mahkeme, Hakimbey Apartmanı’nın yıkılmasında sorumluluğu bulunduğu iddia edilen kamu görevlileri hakkında eksik inceleme yapıldığına hükmederek dosyanın yeniden incelenmesi için Valiliğe iadesini kararlaştırdı. Kararda, 2020 depreminden itibaren sürece dahil olan tüm teknik personelin sorumluluğunun araştırılması gerektiği vurgulandı.
İddianın Kapsamı ve İlgili Mevzuat
Soruşturma talebine konu olan iddialar, "Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme", "Yargı görevini yapanı etkileme", "Taksirle ölüme ve yaralanmaya neden olma", "Yalan tanıklık" ve "Görevi kötüye kullanmak" suçlarını içeriyor. Mahkeme ilamında davanın özeti şu şekilde yer alıyor:
"Olay tarihinde Malatya Çevre Sehircilik ve Iklim Degisikligi Il Müdürlügü'nde görevli (Afet ve Koordinasyon Subesinden Sorumlu) Il Müdür Yardımcısı IDDIA : Malatya Cumhuriyet Bassavcılıgının sorusturma izin talebine iliskin 06/03/2025 tarih ve Sorusturma No:2025/6116 sayılı yazısına konu, müsteki Yunus ÖNER'in sikayet basvurusunda geçen; 2020 yılında gerçeklesen Elazıg depremi sonrası kuruma resmi müracaat olmasına ragmen gerekli ve usulüne uygun hasar tespit çalısma ve önlemlerinin alınmadıgı, bu sebeple 6 Subat 2023 tarihinde gerçeklesen depremde yıkılan Hakimbey Apartmanında hayatını kaybeden 78 vatandasımızın ölümlerinde kusur ve sorumlulugun bulundugu, Malatya 3. Agır Ceza Mahkemesi huzurunda devam eden yargılamaya iliskin delil hüviyetine sahip bilgi ve belgelerin Mahkemeye sunulmadıgı ve yanıltıcı beyan ve ifade verilerek maddi gerçegin ortaya çıkmasının engellendigi olayda, Malatya Çevre Sehircilik ve Iklim Degisikligi Il Müdürlügünde görevli kamu görevlileri ve Cengiz BASER'in 'Suç delillerini yok etme, gizleme veya degistirme', 'Yargı görevini yapanı etkileme', 'Taksirle ölüme yaralanmaya neden olma', 'Yalan tanıklık' ve 'Görevi kötüye kullanmak' suçlarını isledikleri iddiası."
Mahkemenin Gerekçeli Kararı
Gaziantep Bölge İdare Mahkemesi'nin kesin olan kararında, sadece eski İl Müdürü Cengiz Başer üzerinden yürütülen ön incelemenin yetersiz olduğunu belirterek şu ifadeler kaydedildi;
"“Dosyanın incelenmesinden; itiraza konu kararda özetle: '(...) hazırlanan ön inceleme raporu ve elde edilen bilgi ve belgeler ile alınan ifadelerin değerlendirilmesi neticesinde; Gülen ÖNER'in Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne vermiş olduğu 26/01/2020 tarih ve 2954 kayıt numaralı dilekçesinin “Sisteme kaydı yapılmıştır.” serhi alarak resmi nitelik kazandığı, ancak bu dilekçeyle ilgili olarak işlem yapılıp yapılmadığına dair Mahkeme tarafından yazılan müzekkerelere bilgi verilmediğinin belirtildiği, bunun ise görevi kötüye kullanma, yargı görevi yapanı ve bilirkişiyi etkilemeye teşebbüs, suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme suçlarını oluşturduğunun iddia edilmekte olduğu, İşin geçici kabul işlemlerini, kontrol mühendislerini engelleyerek ve amirlerini” yanlış bilgilendirerek yanıltılması sonucu suç işlediği iddiası ile ilgili olarak; Gülen ÖNER'in Malatya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne vermiş olduğu 26/01/2020 tarih ve 2954 kayıt numaralı dilekçesi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü’nün 27/06/2025 tarih ve 1281361 sayılı yazı ve ekinde muhakkike verilmiş olduğu, ilgili evrakın Bakanlığın e-Belgenet sisteminde olduğunun da görüldüğü evrak akışına bakıldığında, dilekçenin 26/01/2020 tarihinde 2954 nolu olarak evrakın alındığı ve 10/03/2020 tarihinde “Kesin Hasar Tespiti” yapılarak dosyanın 10/12/2020 tarihinde “Birim: 'Afet Koordinasyon ve İskân Şube Müdürlüğü' Klasör Kodu: '1952.05.01' Klasör Adı: 'HASAR TESPİT RAPORU” sürecin tamamlandığı,
Malatya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Cengiz BASER 15/07/2025 tarihli ifade yazısında, Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi Başkanlığının 27.02.2025 tarihli ve 14761910/(2023/186)/6546 sayılı yazıya, 04.03.2025 tarihli 11929729 sayılı yazı ile; 26.12.2024 tarih ve E-14137779-952.01.04.02-11332776 sayılı yazısında da belirttiği üzere Gülen ÖNER'in dilekçesinin 26.01.2020 tarihinde Müdürlüğün evrak kayıt sistemine 2954 sayısı ile kaydının yapıldığı, dilekçeye konu olan Malatya ili, Fırat Mahallesi, Mehmet Buyruk Caddesi No:65 adresinde bulunan yapıya yine dilekçe tarihinden sonra, Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığının 12.02.2020 tarih ve 44893885-952.05.01.01-E.24268 sayılı Genel Hayata Etkililik Oluru ve Etkililik Kararına istinaden Battalgazi İlçesindeki tüm yapılarda yerinde gözlemsel tespitler yapılması, 21.02.2020 tarihinde ilgili yapı için D2YKS askı kodu ile "hasarsız" tespiti yapılması nedeniyle Gülen ÖNER 'in dilekçesinin yerine getirildiği, devamında 30 günlük yasal itiraz sürecinde maliklerince herhangi bir itirazda bulunulmaması ve hasar tespit çalışmalarının tamamlanmasına müteakiben mahallinde askıya çıkmak suretiyle ilan edildiği,
Malatya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Cengiz BASER'in 11/03/2023 tarihinde Malatya CBS 2023/5012 Sor. No. Dosyası kapsamında vermiş olduğu ifadesinde özetle; “Hakimbey apartmanına herhangi bir müracaat olmadan hasar tespit çalışmasına resen gidildiği ve hasarsız olarak tespit edildiği, itiraz edilmemesi üzerine bu tespitin kesinleştiği...” ifade edilmesi nedeniyle belirtilen iddianın sübut olmadığı;
Cengiz BASER'in adli mercilerdeki ifadesinde, hasar tespit çalışmalarının, 14/04/2014 tarihinde yayımlanan Genelge’de tarif edilen yöntemin uygulanarak yapıldığı beyan etmesine karşın Mahkeme dosyasına sunulan cevap yazısında bu Genelge’de yer alan tutanak ve formların hiçbirinin yer almadığı iddiası ile ilgili olarak; Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığının 14.04.2014 tarih ve 7663 sayılı yazı ile bildirilen Genelge’de belirtilen 1.Maddesinin b bendinde) Kesin Hasar Tespit Çalışmasında belirtilen Ek-3 formu kullanılarak işlemler yapıldığının ve Malatya İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünün 04/07/2025 tarih ve 1402723 sayılı yazı ve ekinde yine aynı Genelge doğrultusunda "İtiraz İsim Listesi” ilgili yapı için itiraz yok şeklinde bulunduğunun görülmesi nedeniyle işlem yapıldığı belirtilen iddianın sübut olmadığı;
Şikâyet dilekçesinde 13 numaralı paragrafta yer alan: “Birçok ağır ve orta hasarlı binanın gerekli inceleme ve denetime tabi tutulmadan usulsüz bir şekilde hasarsız olarak değiştirildiği” iddialarının başında yer aldığı iddiası ile ilgili olarak;
Belirtilen iddianın soyut olması ön inceleme konusunu kapsamamasına rağmen yine de Malatya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürü Cengiz BASER 15/07/2025 tarihli ifade yazısında, yapılan hasar tespit çalışmaları sonrası, itiraz hasar tespit çalışmalarının bina sakinlerinin başvurusu üzerine Bakanlıkça görevlendirilen teknik personellerce yapıldığının belirtilmesi nedeniyle iddianın sübut olmadığı;
Müfettişlik tarafından hazırlanan 11/07/2025 tarih ve 13025489-13025469 sayılı yazılarda, Malatya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü personeli Emrah ORTAÇ ve Serkan ÖNER'den, Gülen ÖNER'in Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne vermiş olduğu 26/01/2020 tarih ve 2954 kayıt numaralı dilekçesinin Belgenet Onay Akışında bulunan Emrah ORTAÇ'ın “24.01.2020 tarihindeki 6,8 lik depremin yaşandığı günün akşamı itibari ile hasar tespiti çalışmalarına başlamış ve o günden itibaren de aralıksız olarak sahada çalışmalara devam ediyor olmam sebebi ile; e-belgenetten hesabıma havale edilmiş olan 15.163(adet itibari ile) adet depremle ilgili vatandaşlara ait dilekçelerin tamamının gereğinin tarafımca yapılmasının mümkün olamayacağı hususu 05.02.2020 tarihli dilekçemde de bildirilmiştir. Müdürlüğümüze verilen ve tarafıma gereği olarak havale edilen bu dilekçelerde belirtilen binaların gerek olası bir artçı depremle gerek de mevcut hali ile yıkılması neticesinde herhangi bir ölüm, yaralanma, maddi ve manevi kayıplara meydan verilmemesi adına ve de tarafıma herhangi bir hukuki ve vicdani sorumluluk yüklenmemesi adına bahsi geçen tüm bu dilekçelerin ve bundan sonra gelecek olan depremle ilgili diğer dilekçelerin gereğinin yapılmasını temin etmek üzere diğer tüm teknik personellere veya diğer personellere paylaştırılmasını arz ederim”
Serkan ÖNER'in “24.01.2020 tarihindeki 6,8 lik depremin yaşandığı günün akşamı itibari ile hasar tespiti çalışmalarına başlamış ve o günden itibaren de aralıksız olarak sahada çalışmalara devam ediyor olmam sebebi ile; e-belgenetten hesabıma havale edilmiş olan 14.725(adet itibari ile) adet depremle ilgili vatandaşlara ait dilekçelerin tamamının gereğinin tarafımca yapılmasının mümkün olamayacağı hususu 05.02.2020 tarihli dilekçemde de bildirilmiştir. Müdürlüğümüze verilen ve tarafıma gereği olarak havale edilen bu dilekçelerde belirtilen binaların gerek olası bir artçı depremle gerek de mevcut hali ile yıkılması neticesinde herhangi bir ölüm, yaralanma, maddi ve manevi kayıplara meydan verilmemesi adına ve de tarafıma herhangi bir hukuki ve vicdani sorumluluk yüklenmemesi adına bahsi geçen tüm bu dilekçelerin ve bundan sonra gelecek olan depremle ilgili diğer dilekçelerin gereğinin yapılmasını temin etmek üzere diğer tüm teknik personellere veya diğer personellere paylaştırılmasını arz ederim.” beyanları ile aşırı iş yüklendiği iddiası ile ilgili olarak;
“Malatya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü personeli Emrah ORTAÇ ve Serkan ÖNER tarafından 15/07/2025 tarihli yazı ve ekinde “24/01/2020 tarihinde Sivrice(ELAZIĞ) merkez üssünde meydana gelen deprem sonrasında depremin ilk saatlerinden itibaren ilimizde depremin en çok etkilendiği Pütürge ve Doğanşehir bölgelerine görevlendirildiklerini, e-belgenet'den hesabına aşırı evrak havale edildiğini öğrenmeleri sonrası 05/02/2020 tarihli dilekçe ile İl Müdürlüğü’ne müracaat ettikleri sonrasında da bu belgeler iade edilmiş olduğu, idare tarafından bu belgeler işlem yapılması amacıyla başka kişi/birimlere havale edildiğinin belirtilmesi ve e-Belgenet'den onay akışından da bu durumun sabit olması nedeniyle iddianın sübut olmadığı, kanaati oluşmuştur." gerekçesiyle, adı geçen için "soruşturma izni verilmemesine" karar verildiği ve bu karara Müşteki Yunus ÖNER ile Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı’nca itiraz edildiği anlaşılmaktadır.
4483 sayılı Kanun'un "Ön inceleme yapanların yetkisi ve rapor" başlıklı 6. maddesinde ise, "Ön inceleme ile görevlendirilen kişi veya kişiler, bakanlık müfettişleri ile kendilerini görevlendiren merciin bütün yetkilerini haiz olup, bu Kanunda hüküm bulunmayan hususlarda Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa göre işlem yapabilirler; hakkında inceleme yapılan memur veya diğer kamu görevlisinin ifadesini de almak suretiyle yetkileri dahilinde bulunan gerekli bilgi ve belgeleri toplayıp, görüşlerini içeren bir rapor düzenleyerek durumu izin vermeye yetkili mercie sunarlar. Ön inceleme birden çok kişi tarafından yapılmışsa, farklı görüşler raporda gerekçeleriyle ayrı ayrı belirtilir. Yetkili merci bu rapor üzerine soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine karar verir. Bu kararlarda gerekçe gösterilmesi zorunludur." hükmüne yer verilmiştir.
Buna göre, izin vermeye yetkili mercice, 4483 sayılı Kanun uyarınca ön inceleme yapmak üzere ön incelemeci görevlendirilmesi halinde, yetkili merciin ön incelemeci tarafından düzenlenecek rapor üzerine gerekçe de gösterilmek suretiyle soruşturma izni verilmesine veya verilmemesine karar vermesi gerekmektedir.
Mevcut olayda, yukarıda özetlenen iddialar ile ilgili yapılan ön inceleme neticesinde düzenlenen ön inceleme raporuna istinaden, adı geçen hakkında "soruşturma izni verilmemesine" karar verilmiş ise de; müştekinin iddiaları, Elazığ depreminden sonra binanın oldukça etkilendiği, binada çatlaklar ve hasarlar meydana geldiği, binanın ağır hasar aldığı, bu hususun Çevre ve Şehircilik Müdürlüğü’ne ve DASK'a bildirildiği, binanın ikamete uygun olmadığının ilgili kurum ve kuruluşlara bildirildiği, binada hasar tespit çalışması yapılması için dilekçe verildiği, bu dilekçenin sisteme kaydedildiği, ancak bu dilekçe ile ilgili hiçbir işlem yapılmadığı, mahkemece istenilen bazı bilgi ve belgelerin de gönderilmediği ve Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde devam eden yargılamada ortaya çıkan yeni deliller, raporlar, tanık beyanları ve savunmalara istinaden Malatya Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nde görev yapan başta Cengiz BASER olmak üzere ilgili kamu görevlilerinin meydana gelen ölümlerde sorumluluklarının bulunduğuna ilişkin olup, Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından, belirtilen iddialara ilişkin olarak "Suç delillerini yok etme, gizleme veya değiştirme", "Yargı görevini yapanı etkileme", "Taksirle ölüme yaralanmaya neden olma", "Yalan tanıklık" ve "Görevi kötüye kullanmak" suçları yönünden Cengiz BASER ile birlikte resen tespit edilecek diğer görevliler hakkında da soruşturma izni talep edildiği halde, adı geçen dışında sorumluluğu bulunan başkaca kamu görevlisi olup olmadığı yönünde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadan düzenlenen ön inceleme raporuna göre karar verildiği, Malatya Cumhuriyet Başsavcılığı’nın itirazının da olay ile ilgili ihmali ve sorumluluğu olan tüm personellerin dahil edileceği bir inceleme yapılmasına yönelik olduğu, dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerden; şikâyet hususunun 24/01/2020 tarihinde gerçekleşen Elazığ depremi sonrası kuruma resmi müracaat olmasına rağmen gerekli ve usulüne uygun hasar tespit çalışması yapılmadığı, gerekli önlemlerin alınmadığı ve bu sebeple 6 Şubat 2023 tarihinde gerçekleşen depremde yıkılan Hakimbey Apartmanı’nda hayatını kaybeden 78 vatandaşımızın ölümlerinde kusur ve sorumluluğun bulunduğuna ilişkin de olduğu, dolayısıyla 24/01/2020 tarihinde meydana gelen Elazığ Depremi’nden itibaren Hakimbey Apartmanı’na ilişkin hasar tespit sürecinde ve sonrası aşamada görev alan tüm kamu görevlilerinin eylem ve ihmallerine ilişkin iddiaların bulunduğu, yapılan ön incelemede ise incelemenin yalnızca Cengiz BASER ile sınırlandırıldığı ve adı geçen yönünden soruşturma izni verilmemesi gerektiği yönünde sonuç ve kanaat bildirildiği, adı geçenin ön inceleme aşamasında verdiği yazılı ifadesinde ise yapılan tespit çalışmalarının sonrası, itiraz hasar tespit çalışmalarının bina sakinlerinin başvurusu üzerine Bakanlıkça görevlendirilen teknik personellerce yapıldığının belirtilmesi nedeniyle iddianın sübut olmadığı;
Neticede müştekinin tüm iddiaları ile Malatya 3. Ağır Ceza Mahkemesi’nde görülmekte olan ceza yargılamasında ortaya çıkan deliller, tanık beyanları ve bilirkişi raporları birlikte dikkate alınarak, idari sürece dahil olan ve olayda ihmal ve sorumluluğu bulunabilecek diğer kamu görevlileri de tespit edilip, müştekinin binaya usulüne uygun bir hasar tespit çalışması yapılmadığı, usulsüzce hasarsız raporu verildiği ve hasar durumuna yapılan itiraza ilişkin işlem yapılmadığı yönündeki iddialar da dahil olmak üzere tüm iddiaları yönünden tespit edilecek kamu görevlilerine ilişkin ayrıntılı inceleme ve araştırma yapılarak düzenlenecek ön inceleme raporuna istinaden karar verilmesi gerektiğinden, bu haliyle eksik incelemeye dayalı olarak tesis edilen soruşturma izni verilmemesine ilişkin kararda hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; itirazların kabulüne, itiraz konusu kararın kaldırılmasına, yukarıda belirtilen gerekçe göz önünde bulundurulmak suretiyle usulüne uygun olarak yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın MALATYA VALİLİĞİ'ne iadesine, kararın birer örneğinin itiraz edenler ile diğer ilgililere tebliğinin Malatya Valiliği’nce yapılmasına, ..oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.”
Karar kesinleşti ve dosya Malatya Valiliği’ne iade edildi.
malatyahaber.com
FOTOĞRAF: Arkada Hakim Bey Apartmanının enkazı. Solda Vali Seddar Yavuz, sağda Cengiz Başer (Görsel yapay zeka ile üretilmiştir)
