Malatya'nın İsmetpaşa Nahiyesinde iki ana yol dışında evlerin bulunduğu sokaklar çok dardı.

Prof.Dr. Esin Emin ÜSTÜN

Şehir ile bulunduğumuz yer arasındaki ulaşım burnu uzun, kendisi şişman, sık arızalanan otobüslerle sağlanırdı.

Bazen yolda bozulduğunda şoför eline aldığı ucu kıvrık bir çubukla ön taraftan araca bazı manevralar yapardı.

Araba çalıştığında çok sevinir, çalışmayıp durduğunda ise gideceğimiz yere yaklaşmışsak inip yürürdük.

Örneğin Tecde'de bozulmuşsa şehre yürüyerek giderdik.

Okulların tatile girmesiyle annem yoğun bir uğraş içinde bulurdu kendini.

Bütün bir kış yiyeceğimiz tereyağının eritilip tenekelere konması, alınan peynir kalıplarının yıkanıp tuzlanarak küplere basılması annemin kendisinin yapacağı işlerdi.

Evimizin üstü kiremit çatıyla kaplı olduğundan tarhana, pestil, bulgur kaynatma gibi işlemler evinin geniş toprak damları olan Asefe Bacı'nın evinde hazırlanırdı.

Asefe Bacı, yaşam okulunu bitirmiş örnek bir bayandı.

Çok genç yaşında eşini yitirdikten sonra dört çocuğunun annesi ve babası olmuştu.

Bulgurun öğütülmesi su değirmenlerinde yapıldığından değirmen günü beni de oraya götürmesi için yalvarıp dururdum anneme.

Değirmenin içindeki serin hava, loş ortam, dönen taşların çıkardığı ses ve öğütülen bulgurun özel kokusu çok hoşuma giderdi.

Bu değirmenlerin yerini bir süre sonra elektrikli değirmenler aldığı için onlar da teknolojiye yenik düştüler.

Annem dut pestilini ve üzümden yapılan köpük pestilini yine Asefe Bacı'nın toprak damı olan evinde hazırlardı.

Özenle hazırladığı pestillere dadanıp bunları ablamın ve benim bitirmememiz için bir önlem olarak teneke kutulara anahtarı saklı küçük asma kilitler koyardı.

Ablam değil ama ben evde olan güzel bir yiyeceğin dibine darı ekmeden (!) rahat edemeyeceğim için anahtarı bir şekilde bulur pestillere erişirdim.

İsmetpaşa Nahiyesinde iki ana yol dışında evlerin bulunduğu sokaklar çok dardı.

Bu dar sokaklar içindeki bazı evlerde özel tezgahlarda dokuma yapılıyordu.

Annemle birlikte bu evlerden birine gitmiştik bir gün.

Kilitli olmayan kapı itilince açılıyordu.

Bir kadın, bir erkek el ve ayaklarını kullanarak o yıllardaki koşullarda dokuma yapıyorlardı.

Dokuma bezlerinin ince olanları iç çamaşırı yapımında, kalın olanları da 'Hıla' için kullanılmaktaydı.

Hılalarda sebze, meyve yanı sıra tüm kurutma işlemleri yapılırdı.

Yıllar sonra babamla birlikte geçmişi konuştuğumuzda evlerinde o koşullarda dokuma yapan ailelerden bazılarının İstanbul ve İzmir'e giderek zengin olduklarını söylemişti.

Tüysüz şeftalisi ile ünlü Kilayik Köyünden ilkokulda öğrenci çocuğu olan Mehmet Ağa vardı.

Her yaz şeftalilerin olduğu dönemde bizi bahçesine davet ederdi.

Köye yürüyerek giderdik.

Yoldaki sağlı sollu kocaman ağaçların (Birçoğu ceviz ağacıydı) gökyüzünü adete yeşil bir çadır gibi kapatması nedeniyle güneş görmeyen ve çok serin olan bu yolda yürümekten yorulmazdık.

Hiçbir yerde rastlamadığım ve yemediğim o eşsiz tüysüz şeftaliler Kilayik Bahçelerinde şimdi var mı acaba?

Mehmet Ağanın çalışkan olan küçük oğlu Osman daha sonra Kuleli Askerî Lisesini kazanıp eğitimine orada devam ederek subay olmuştu.

İçinde yeşilin bin bir türlüsünü barındıran, evlerinde ve sokaklarında tertemiz Derme Suyu akan, doğanın ona her şeyi cömertçe verdiği bir yerdi İsmetpaşa.

Ev ve bahçelerinde meyve ağaçları yanı sıra ne çok kavak ağacı bulunuyordu.

Upuzun zarif duruşlu bu ağaçların yazın başka kışın başka güzel görünümleri olurdu.

Yapraklarının sağa sola hafif bir rüzgârda dönerken görünümü ve çıkardığı hışırtılar bir başka güzeldi.

Özellikle küçük dere kenarlarında bulunan kavakları kereste olarak kullanmak için keserlerdi.

Şimdilerde adı 'Yeşilyurt' olan ve yoğun yapılanmaya yenik düşen o yörede tek bir kavak ağacı bile kalmamıştır belki de.

FOTOĞRAF: Yeşilyurt'un eski ilçe merkezi Çırmıhtı'daki Abdullah Ağa Konağı'nın deprem sonrasındaki görünümü

Soyadı sanıyorum 'Kekevi' olan Abdullah Ağanın Konağı şehirden gelen ana yol üzerinde ve sağda, hükümet binasına yakındı.

Abdullah Ağa, bir zamanlar belediye başkanlığı da yapmış, sevgi ve saygıyla anılan kişiydi yörede.

Torunları arkadaşlarımız olan onlara ara sıra giderdik ablamla.

Bir kış günü gittiğimizde arkadaşım Sevim evlerindeki odalardan meyve odasını göstermek istemişti bana.

Orada şimdiye kadar görmediğim büyüklükte meyve yığınları bulunuyordu.

Bir köşede tepelenmiş armut, diğer bir köşede aynı ölçüde ayva ve elma...

Kış boyu bunları nasıl tükettiklerini sorduğumda dostlarına ve tanıdıklarına sepet sepet gönderdiklerini söylemişti.

Her yeni yıl yaklaştığında çocukluğumun aralık ayının son haftasında kutlanan 'Yerli Malı ve Tutum Haftası' gelir aklıma.

Biz çocukların evlerinden getirdikleri kuruyemiş ve meyveleri neşe içinde yedikten sona;

''Yerli malı yurdun malı

Her Türk onu kullanmalı'' şiirini okurduk.

Aynı hafta içinde 'Tutum Haftası'' da yer aldığından İş Bankasına ait metal kumbaralarımızda biriktirdiğimiz paralar bu hafta içinde boşaltılırdı.

Kumbaramızı ben ve ablam bankaya büyük bir heyecan içinde götürürken hangimizin daha çok parası çıkacak diye merak ederdik.

Ablamın kumbarasından her zaman benimkinden daha çok para çıkardı.

Para harcamayı demek ki, çocukluğumda da seviyormuşum.

Harçlıklarımın bir kısmını kumbaraya atmaz ya kırık leblebi ya da leblebi şekeri alarak okul önlüğümün ceplerini bunlarla şişirirdim.

Tek ayakkabı ile bir yazı çıkardığımız da olurdu.

Gerektiğinde az ile yetinmesini bilen bir kuşaktık biz.

Çocukluğumuzda olduğu gibi gençlik yıllarımızda da kısıtlı harcamalardan yakınmaz, bizde olmayana karşı özenti duymazdık.

Meğerse bir zoru başarmışız...

_______

GÖRSEL: Yeşilyurt- Çırmıhğdı Mahlesi- Facebook