Final

Fuat


Şevket

Opel Combo




Malatya Haber -

TRT’nin 40 Yıl Önce Malatya’ya İşkencesi!. İl’den İl’e Malatya

TRT’nin 40 Yıl Önce Malatya’ya İşkencesi!. İl’den İl’e Malatya
  • 10.06.2020

..Malatya için büyük gün gelmiş, 21 Ağustos 1980 Perşembe günü teknik ekip… 

Nezir KIZILKAYA
[email protected]

Televizyon, son dönemde sayısız alternatifinin ortaya çıkmasına rağmen günümüzde hala en yaygın ve güçlü kitle iletişim aracıdır. Tüm topluma ulaşan, görüntünün ve sesin gücünden kaynaklanan etkisiyle haber, dizi, belgesel, sinema, eğlence ve diğer içeriğiyle toplumun büyük bir kesiminin saydığımız alanlardaki ihtiyacının karşılanmasında en büyük pay televizyonundur.

Televizyon yayınları Türk izleyicisinin de hayatında önemli bir yer tutar. 2020 yılı TÜİK verilerine göre günde 1 dakikasını okumaya, 6 saatini ise televizyon izlemeye ayıran Türk halkının okumaktan çok izlemeye meyilli olduğu da bu sonuçlardan kolaylıkla anlaşılmaktadır. Hal böyle olunca da televizyon gündemi oluşturan ve belirleyen unsurların en başında gelmektedir. Son dönemde hayatımızdaki yeri oldukça genişleyen sosyal medya gündeminin önemli bir kısmının da televizyon yayınları ile ilişkili olduğunu hatırlatmakta fayda görüyorum.

Günümüzde sayamayacağımız kadar çok alternatifi olmasına rağmen liderliğini devam ettiren televizyon, 1970 ve 80’li yıllarda, yani henüz tek rakibi radyo iken, tartışmasız bir şekilde eğlenceyi evimize kadar getiren yegâne medya unsuru idi. 1975 yılından itibaren televizyon yayınlarının yaygınlaşması ile “Televizyon İzlemek” eğlenmekle eş anlamlı olarak algılanmaya başlanmış, sevdiği türkü ve şarkıları sadece plak ve radyodan dinleyenler, görselliğin de eklenmesi ile adeta televizyon başına çivilenmişti.

Yayınlar, televizyon ile doğuştan değil, sonradan tanışan kuşaklar için bugünkünden çok farklı anlamlar ifade ediyordu. Televizyona evin en önemli odasının en önemli yeri ayrılır, program başlamadan ev halkı ve evlerinde televizyonu olmayan komşular ekran karşısındaki yerini alır, program bitene kadar çıt çıkmazdı. Günlük dört saatlik yayının bir anı bile kaçırılmadan izlenen programlardan hiçbir beklenti olmaz, içerik ne olursa olsun, sonuç her zaman mutlu ederdi.

Bunlardan daha da önemlisi, haber ya da herhangi bir programda yaşadığımız şehrin yani Malatya’nın adının duyulması ya da görüntüsünün yayınlanması, kentin en önemli gündemi olurdu. O yıllarda sadece terör olayları ile televizyonda haber konusu olan Malatya, kayısı festivalleri ile bile televizyonda gündeme gelememiş, bu durum kentte TRT’nin protesto edilmesine neden olmuştu.

İlden İl’e programı için Fırat Nehri kıyısında yapılan çekim

İşte böyle bir atmosferde 1979 yılı Haziran ayı sonlarında “İl’den İl’e” müzik eğlence programının Temmuz ayında Malatya’da çekileceği haberi yerel gündeme bomba gibi düşüyordu.

Yapım ve yönetmenliğini Ersan Başbuğ’un, sunuculuğunu da Cemile Kutgün’ün yaptığı program, o günkü popüler sanatçıların katıldığı ve illerin her yönü ile tanıtıldığı bir içeriğe sahipti. En az bir saat süren program, Malatya için bulunmaz bir fırsattı.

TRT teknik ekibi ve sanatçılar 3 Temmuz 1979 Salı günü Malatya’ya gelecek, Darende, Eski Malatya ve şehir merkezindeki çekimler bir haftada tamamlanacaktı. Haberin duyulması ile yaşanan sevinç, bir hafta sonra TRT’nin programı “masraflı oluyor” diye iptal etmesi ile derin bir hüzne dönüşüyordu. Yine de karşı atağa geçilmiş, Malatya Belediyesi’nin, sanatçı ve TRT ekibinin ulaşım, konaklama ve yemek masraflarını üstlenmesine rağmen sonuç değişmemişti. Yirmiden fazla ilde çekilen program, sıra Malatya’ya gelince yüksek maliyetleri nedeniyle sona erdirilmişti.

Malatyalı sanatçı kardeşler Rana ve Selçuk Alagöz, Mücelli Caddesi’ndeki çekim sırasında

Çekimlerin iptalinden sonra Malatyalıların TRT’ye yüzlerce protesto telgrafı göndermesi ulusal basında haber olunca, programın yapımcı ve yönetmeni Ersan Başbuğ “Programın yayınlanmasına devam edilmesi halinde, çekimlerin Malatya’dan başlayacağını” açıklayarak ortamı yatıştırmaya çalışacaktı.

Aradan bir yıl geçmiş, her ne kadar programın Malatya’dan başlayacağı sözü verilmişse de TRT Genel Müdürünün Sivaslı olmasından dolayı “İl’den İl’e Sivas”’ ile program yeniden başlamıştı.

“İl’den İl’e Trabzon” programının çekiminden sonra da “İl’den İl’e Malatya” için planlama yapıldığı bilgisi kente ulaştığında, yerel basın olaya daha temkinli yaklaşarak haberi “Son Anda Aksilik Çıkmazsa İl’den İl’e Programının Çekimi İçin Bir TV Ekibi İlimize Gelecek” başlığı ile vermişti.

Malatya için büyük gün gelmiş, 21 Ağustos 1980 Perşembe günü teknik ekip ve sanatçılardan oluşan 10 kişilik kafilenin uçakla Malatya seyahati gerçekleşmişti. Bu program Malatya için o kadar önemliydi ki yönetmen ve yapımcı Ersan Başbuğ, basın görevlisi Kaya Güreş, kameramanlar Şerafettin Göker ve Hikmet Koç, Türk Halk Müziği sanatçıları Can Etili, Handan Tunca, Nurten İnnap, Türk Sanat Müziği sanatçıları Gönül İpek, Tahsin Uslu ve Zekai Tunca’dan oluşan TRT ekibi Erhaç Havaalanında dönemin Belediye Başkanı Rahmetli İbrahim Fendoğlu başkanlığındaki il protokolü tarafından karşılanıyordu.

Program ekibinin Malatya’ya gelişiyle ilgili Görüş Gazetesi haberi

Ankara’dan gelen kafileye Malatya’da bulunan hemşerilerimiz Selahattin Alpay ve Ufuk Erbaş’da katılmış, hemen çekimlere başlanmıştı. Ekibin yemek ve ulaşımını Malatya Belediyesi üstlenmiş, konaklama için de Sümerbank ve Şeker Fabrikası misafirhaneleri tahsis edilmişti.

Program içeriğini daha zengin hale getirebilmek için o günün şartlarında neredeyse imkânsız denebilecek bir iş başarılmış, Vali Enver Hızlan ve Belediye Başkanı İbrahim Fendoğlu’nun girişimleri sonucu 7. Ana Jet Üs ve Garnizon Komutanının emri ile hava çekimleri için ‘Türkiye’de ilk kez’ bir helikopter bile görevlendirilmişti.

İlk kafileden iki gün sonra, 23 Ağustos 1980 Cumartesi günü Malatya’ya gelen programın sunucusu Cemile Kutgün (yandaki fotoğrafta), ilk kafileden de daha görkemli biçimde yine Belediye Başkanı İbrahim Fendoğlu ve protokolün yanı sıra kalabalık bir halk topluluğu tarafından, halk oyunları gösterileri ve çiçeklerle karşılanmıştır. Cemile Kutgün, işlevi itibariyle, programın en önemli unsurudur. Program açılışında ve sanatçıları sunmadan önce uzun uzun Malatya’dan bahsedecek, bütün Türkiye’ye Malatya’yı o tanıtacaktır. Kernek, Eski Malatya, Fırat Nehri kıyıları, Gündüzbey ve Sürgü’de yapılan çekimlerde de bunu başarıyla gerçekleştirmiştir.

Dönemin popüler sanatçıları, hemşerilerimiz Rana ve Seçuk Alagöz kardeşlerin de katılımı ile ekip tamamlanmış, çekimler planlandığı şekilde yapılmaya başlanmıştır. Belediye Başkanı İbrahim Fendoğlu, sabahın erken saatlerinden geç saatlere kadar çalışan ekibe hemen her gün refakat etmiş, hiçbir aksaklığa fırsat vermemiştir. Malatyalıların yoğun ilgisinden dolayı çekimlerin aksamaması için ekibin çalışma programı da gizli tutulmuştur.

Program süresinin 70 dakika olarak planlandığı çekimlerin tamamlanması ile TRT ekibi, 28 Ağustos 1980 Perşembe günü yine Belediye Başkanı İbrahim Fendoğlu başkanlığında kalabalık bir topluluk tarafından havaalanından coşkulu bir törenle uğurlanmıştır.

Ekibin Malatya’dan ayrılmasından sonra Belediye Başkanı İbrahim Fendoğlu dönemin TRT Genel Müdürü Doğan Kasaroğlu’na çektiği şu telgrafla Malatyalıların teşekkürlerini iletmiştir:

“Kurumunuz Televizyon Dairesi program bölümünce yapımı sürdürülen İl’den İl’e programı Malatya ili çekiminin gecikme ile de olsa gerçekleştirilmesinden memnunluk duyuyoruz. Çekim ekibi görevlileri, başta yapımcı Ersan Başbuğ ve sunucu Cemile Kutgün olmak üzere, görev süresince Malatya’da gösterdikleri yorulmak bilmez çalışmaları ve halkla ilişkilerdeki kurumu sevdirici, kurumun saygınlığını artırıcı davranışları ile Malatyalıların hiç unutmayacakları bir intiba bırakmış bulunuyorlar.

Gerek teknik kadro, gerekse sanatçı kadronuzun bu ciddi, tutarlı ve fedakarca görev bilinçlerini takdirle karşıladığımızı, şahsınızda kendilerine tüm Malatyalılar adına tebrik ve teşekkürlerimizin iletilmesini dilerim. Saygılarımla”

Selçuk Alagöz’ün program için Hükümet Meydanı’nda yapılan çekimi ve izleyen meraklı grup

Çekimler tamamlanmasına tamamlanmıştır ama Malatya’nın kronik talihsizliği burada da kendini göstermiştir. TRT yönetimi ile Cemile Kutgün arasında anlaşmazlık çıkınca Kutgün’ü ekranlardan uzak tutmak adına İl’den İl’e Malatya’nın yayınlanması da bilinçli olarak engellenmiştir. Aslında bu anlaşmazlık İl’den İl’e Sivas programının yayınlandığı tarihte de vardır ama TRT Genel Müdürü Sivaslı olduğundan gelişmeler görmezden gelinmiş, sıra İl’den İl’e Malatya’ya gelince anlaşmazlık mazereti öne sürülmüştür.

1980 yılı sonlarında, programın 1981 yılı Mart ayında yayınlanacağı, ancak Cemile Kutgün’ün yer aldığı görüntülerin makaslanacağı açıklanınca Malatya bir kez daha hayal kırıklığına uğruyordu. Malatya’nın tarihi, kültürel ve sosyal yönlerini görüntülerle beraber Cemile Kutgün’ün vurguladığı, bu görüntülerin makaslanması ile programın “Malatya” programı olma özelliğini kaybedeceği ileri sürülüyordu. Gerçekten de 70 dakikalık programın 20 dakikası, Cemile Kutgün’ün Malatya’yı bütün yönleri ile anlattığı ve tanıttığı bilgileri içermekteydi.

Cemile Kutgün’ün yer aldığı sahnelerin makaslanmasını önlemek için gösterilen çabalar sonuçsuz kalmış, programın 7 Mart 1981 Cumartesi günü saat 21,05’de 50 dakika olarak yayınlanacağı duyurulmuştu. Artık yapacak bir şey kalmamıştı ve Malatya sunucusuz programı izlemek için hazırlıklara başlamıştı. Yapılacak ilk şey programın yayınlandığı saat aralığında kentte elektrik kesilmesini önlemekti. O tarihlerde sık sık yaşanan elektrik kesintilerinin program yayını sırasında, sıkı önlemler alınarak önüne geçilmesi isteniyor, konunun ciddiyeti gazete manşetleri ile önemle vurgulanıyordu. Ekrandaki görüntüyü kayda almak için de hazırlıklar tamamlanmış, 8 mm filmlere çekim yapabilen el kameraları için filmler hazırlanarak yayın günü beklenmeye başlamıştı

Tarihler 7 Mart 1981 Cumartesi gününü gösterdiğinde kentte adeta nefesler tutulmuş, yayın saatinden itibaren de sokaklar boşalmıştı. Program yayını sırasında, Malatya terk edilmiş bir şehir görüntüsüne bürünmüştü. Herkesin kafasında “Acaba TRT son anda Cemile Kutgün’ü makaslamaktan vazgeçer mi?” sorusu ve umudu olsa da gerçek çok acı olmuştu.

Programdan Cemile Kutgün ve dolayısıyla Malatya’nın tanıtıldığı bölümler çıkartılmış, programın başında Oya Birgül isimli bir sunucunun toplam 17 saniyelik bir sunumu ile program başlamıştı. Ayrıca tek kayıp da bu olmamıştı. Sürpriz bir şekilde çekimleri Malatya’nın değişik yerlerinde yapılan Selahattin Alpay’ın seslendirdiği “Malatya Malatya” türküsü de programdan çıkartılmıştı.

“Eğlendirirken eğitmek” gibi bir misyon üstlenen, programın çekildiği ilin tarihi ve kültürünü görüntüler eşliğinde sunucu Cemile Kutgün’ün geniş bir şekilde anlattığı program, TRT’nin katı kuralları devreye girip Cemile Kutgün makaslanınca Malatya tanıtımı yapılamamıştı. Program Malatyalılar için tam bir hayal kırıklığına olmuş, adı müzik eğlence programı olmasına rağmen Malatyalılar için tam bir stres kaynağı ve işkenceye dönüşmüştü.

Programın ekran görüntüsü.. (Soldan sağa) Sanatçılar Zekai Tunca, Nurten İnnap ve Tahsin Uslu

_______________

Nezir Kızılkaya’nın malatyahaber.com’da yayınlanan tüm yazıları için aşağıdaki linki tıklayınız:

Nezir KIZILKAYA Yazıları

Etiketler: / /

Yorumlar
  1. Erdoğan dedi ki:

    Güzeli aramaya gerek yok zaten o güzelliğiyle seni bulunduğu yere çeker zira altın çamura düşmeyle değerini kaybetmez herkes istemez herkes çekemez olsun yeterki ALLAH bizimle olsun insanlarımız kabiliyetli seviyeli olsun gösterişlerimizde değil içimizde allah sevgisi olsun dün Sivaslı ise yarın illaki Malatyanın olacaktır kalın sağlıcakla

  2. Mert dedi ki:

    Vay be ! Malatya halkı ne kadar fedakâr davranmış. Örneğin ben bir genç olarak sular altında kalan tarihi kırkgöz köprüsünün varlığını ve o bölgelerde tarım yapıldığını, Fırat kenarında ağaçların olduğunu Ufuk Erbaş’ın folklor ekibiyle halay çektiği video kesitini izleyerek öğrendim. Eğer çekimin tamamı yayınlanmış olsaydı ,Malatya’nın geçmişi hakkında daha çok bilgi sahibi olurduk.

    1. Pirinç üretildiğini de biliyor muydunuz?
      Pancar ve tütün biterken daha pek çok şeyinde bittiğini görmesek iyi olacak..

  3. MUSTAFA dedi ki:

    Gösterilen belegesel adeta bir müzik programı gibi olmuş. Oysa Sivas için yapılan ilden ile Türkiye programında sunucu şehrin önemli yerlerini tanıtıcı bilgiler veriyor ve bir saati aşkın bir program yapılıyor..
    Cemile Kutgün ün tanıtım konuşmaları kesildiği için 20 dk lık Malatya yı tanıtım konuşmaları ortada yoktur. Bir saatlik program 40 dk ya düşürülmüş ve anlamsız olmuştur.
    TRT den Cemile Kutgün tanıtımlı ilk çekim hali ile talep edilebilir. Çünkü bu program şehrin tarihine ışık tutan bir görseldir.
    Şehrin yöneticilerine ve kültür müdürüne duyurulur. (İlgilenen var ise)

  4. Murat dedi ki:

    Bildiğim kadarı ile Hamit Fendoğlu 1977’de şehit edilmişti. Bu durumda 1980 yılında Malatya’ya gelen kafileyi karşılaması imkansız görünüyor. Ya tarihte bir hata var ya da Belediye başkanı isimi yanlış yazılmış olabilir.
    Sevgiler Selamlar,

    1. Yahya Sabaner dedi ki:

      Yazıda bahsi geçen belediye başkanı, Hamit Fendoğlu’nun kardeşi İbrahim Fendoğlu’dur.

  5. MUSTAFA dedi ki:

    TRT arşivinden you tube e yüklenmiş 40 dk lık ilden ile Malatya videosu.
    https://www.youtube.com/watch?v=wlmXhq3OJaQ

  6. Ferhat dedi ki:

    Belediye başkanından tutun da halkın yerel sanatçıların da hevesli olması ,saygı ve fedakârlık…TRT ye kurumsal olarak hata bulmak istemiyorum ama böyle bi kuruma o dönem böyle vasıfsız personel veya memleketçilik yapacak bi yönetici gelmişse …yazık

  7. MUSTAFA dedi ki:

    Programın 40 dk lık bölümünü buradan seyredebilirsiniz.

    https://www.youtube.com/watch?v=wlmXhq3OJaQ

  8. Malatyalı dedi ki:

    Malatya’mızın hafızasını diri tutmak ve gelecek nesillere anlatılacak birşeyler bırakmak adına yapmış olduğunuz müthiş çabayı canı gönülden tebrik ediyorum ve her zamanki gibi malatyalı olmaktan gurur duyuyorum.iyi ki Malatya haber. Com ailesini takip ediyorum

  9. ibrahim öğretmen dedi ki:

    Sivaslı müdür olursa ne beklenir

  10. M.Sinan ÖZTAN dedi ki:

    TRT her dönem Malatyayı yok saymıştır.Ben şahsen sürekli olarak TRT’ye gönderdiğim mesajlarla eleştirdim

  11. Şaban dedi ki:

    Modernite böyle tuhaf işte.. Her gün gördüğün manzarayı televizyonda görme arzusu..

  12. Mustafa Hoca dedi ki:

    Editör haber güzel ama Malatya kaç defa TERÖR olayıyla gündeme geldi. İnsan kendi şehrini yere vurur mu? Bu ne saçmalık böyle. Hemen düzeltin lütfen.
    EDİTÖR: Yazıda 12 Eylül öncesi dönemin anarşi ve terör ikliminden bahsediliyor, huzur ve imaj arayışları anlatılıyor. Siz yaşamamış ve bilmiyor olabilirsiniz. Ama Malatya çok kötü, çok kara, çok kanlı günler yaşadı. 12 Eylül öncesi dönemde, anarşi ve terörün en ileri boyutlarda yaşandığı, belediye başkanı ve yakınlarının katledildiği, bine yakın işyerinin tahrip edildiği ve bu nedenle Malatya’nın siyasal, sosyal ve ekonomik dengelerini etkileyen dışarıya çok önemli göçün yaşandığı, yine hemen her ay 3-4 siyasi cinayetin işlendiği, okullarında ve caddelerinde karşıt görüşlü öğrencilerin sık sık kavga ettiği vs. bir Malatya vardı. Malatya yerel basın arşivine ulaşamıyorsanız, Malatya anarşi, terör, siyasi cinayet, ideolojik kavgalarla ilgili Google arşivileri de size çok şey söyler. Hiç bilmediğiniz, haberdar olmadığınız bir dönemle ilgili keskin ifadelerle yaptığınız yorum, Malatya’nın yaşanmış gerçeklerinin çok çok uzağında.

  13. Mehmet Turhan Benli dedi ki:

    TRT arşivindeki görüntüsünün URL’sini ekliyorum. https://www.youtube.com/watch?v=qtluyZDnlbE

  14. Mustafa dedi ki:

    Programı önce çekmek istememişler sonra da birazını yayınlamışlar. Yine de iyi niyetli düşünmeye çalışalım.

  15. Ali YILMAZ dedi ki:

    Malatya sadece kayısı ile dahi kendini Dünya’ya tanıtmıştır. Aslında Allah vergisi güzellikleriyle ve özellikleriyle Malatya Dünya’nın en talihli nadir yörelerden biridir. Ağaç bile yeşermeyen, çöl veya Sibirya gibi yerler asıl talihsizlerdir. Malatya’nın en büyük talihsizliği idarecileri ve dışarıda Malatya’yı temsil eden ileri gelenleridir .

  16. Levent Aksoy dedi ki:

    Nezir kardeşime teşekkürler

  17. koray dedi ki:

    programi buraya yukleyin seyredelim

  18. MALATYAPLATFORMU dedi ki:

    Malum kanal o zamanda birilerinin yandaşıymış. Şimdide değişen pek birşey olmamış…

  19. Ali sivri dedi ki:

    O dönem, mesele sadece cemile hanım meselesi değildir, trt de bilinçli olarak malatyayı tanıtmamıştır. Bunun esas sebebi: insanların kendi kültürlerine uzak kalmasını sağlamak ve kendi kültürlerini unutturmaktır. Siyasi meselelerden ötürü de yasaklanmıştır.

  20. abdulvahap gülezgin dedi ki:

    memleketimin makus talihi

  21. Tolga Zengin dedi ki:

    Nezir bey, her zamanki araştırmacı gazeteci kimliği ile yine güzel bir arşiv çalışması sunmuş. emeğine sağlık.

  22. İdrisÖNALAN dedi ki:

    Malatya’ya niye gelmişim, kim getirmiş Allah razı olsun. Güzel Malatyam sen daim ol. Amma seni engeliyenlerede fırsat olmasın İnşaAllah. Sende olan güzelikler Allah’ın bir emannetidir. Anlayana…

  23. Tülay Aslan dedi ki:

    TRT hiç bir zaman adil davranmamış hep kendi istekleri doğrultusunda yayın yapıyorlar .TRT başına Turizim Yüksek okulu mezunları getirilmeli.Üzülerek okudum.Nezir Kızılkaya ya teşekkürler.

  24. Erol dedi ki:

    Süper

  25. Hasan dedi ki:

    Kutluyorum sizi Nezir bey. Bu programın video kaydı var mı acaba?

  26. Hüseyin büker dedi ki:

    Zaten memleketim malatya her yerden engellenmiştir bu halada devam etmektedir benim memleketimin tanıtılmasınada gerek yok iyiki malatyalıyım allahıma bin şükür

  27. wenda dedi ki:

    kesinlikle katılıyorum büyük bir keyifle okudum emeği geçen herkese teşekkür ederim.

  28. Mehmet Ali KARATAŞ dedi ki:

    Bu yazıda emeği geçen herkese teşekkür ederim.Büyük bir zevkle okudum.

YORUM YAZ
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici, saygısız ifadeler, cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış, suçluyu ya da suçu övücü, uygunsuz gönderici adı, 'naylon- uyduruk' mail adresli, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmayacaktır. Ayrıca, mesajların tüm yasal ve cezai sorumluluğu, mesajlarıyla birlikte IP numaraları da düşen göndericilere aittir."